Gemiste kans

Dat is jammer. We lopen nu het risico dat andere, goede reductiemaatregelen niet aan de orde komen. Zoals het effectiever reduceren van veldemissies. Terwijl hier een enorme kans voor de stikstofreductie ligt. Ik verbaas me erover dat deze discussie amper wordt gevoerd, ook niet in de politiek.

Alleen voor de melkveehouderij wordt in de brief uitgewerkt hoe de verlaging van de ammoniakuitstoot eruit moet zien. Het kabinet kiest nadrukkelijk voor doelsturing als centraal beleidsinstrument. En dat is op zich goed nieuws voor deze ondernemers, maar het kabinet laat daardoor ook een grote kans liggen.

Er komen doelen voor de uitstoot van stikstof en broeikas gassen per kilo fosfaatrecht. En de melkveehouder mag zelf bepalen hoe hij of zij aan die doelen wil gaan voldoen. Met 2035 als einddatum is dat zeker uitdagend, maar ook niet onmogelijk. Maar dit heeft alleen betrekking op de emissies die plaatsvinden vanuit de stal. Het veld telt nu niet mee.

Voor de emissies die ontstaan in het veld – door het gebruik van mest – komt het kabinet slechts met een paar middelvoorschriften. Oftewel het tegengestelde van doelsturing: niet de ondernemers uitdagen om hun best te doen, maar de ondernemers voorschrijven wat ze moeten gaan doen.

Nu vind ik dat laatste op zich al een groot probleem. Maar nog erger is dat het kabinet hier een enorme mogelijkheid laat liggen om de ammoniakemissie – fors – te verlagen. Even de getallen:

Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) resteert er een opgave voor de melkveehouderij van 12 kiloton ammoniak. Daarbij houd PBL rekening met de emissiereductie die al is behaald door krimp en het verdwijnen van derogatie. Van die restopgave van 12 kiloton is minimaal 6 kiloton te realiseren door in te zetten op doelsturing bij de veldemissies.

6 kiloton ammoniakreductie

Hoe? Om die ruim 6 kiloton reductie te halen, zou 20 procent van de melkveehouders de mest moeten aanzuren, 20 procent zou de mest moeten strippen, eventueel in combinatie met groen gas, 15 procent zou de mest via diepe injectie moeten toedienen en alle melkveehouders zouden 10 gram minder eiwit per kilo drogestof moeten voeren.

Dan houd ik extra weidegang er nog even buiten, maar ook daar is zeker op het individuele bedrijf nog extra winst te behalen. Als je weet dat de totale restopgave voor de melkveehouderij ongeveer 12 kiloton is, wordt duidelijk welke kans we laten liggen als we de veldemissie niet meenemen in de hele benadering.

Veldemissies onderdeel maken van doelsturing, heeft nog een ander groot voordeel: het maakt automatisch een uitzondering overbodig voor de biologische en andere vormen van extensieve veehouderij. Voor deze bedrijven is het juist veel gemakkelijker om hun veldemissies te verlagen dan hun stalemissies. Bijvoorbeeld door veel weidegang toe te passen.

Ruimte voor ondernemerschap

Op deze manier krijgen boeren de ruimte om de reductie te realiseren waar dat op hun bedrijf het meest effectief en betaalbaar is. Niet iedere ondernemer hoeft dezelfde maatregelen te nemen. De ene kan meer bereiken via voermaatregelen of extra weidegang, de andere via mestbewerking of emissiearme aanwending. Zo ontstaat meer stikstofreductie tegen lagere kosten en meer ruimte voor ondernemerschap.

Het verbaast me dat deze optie amper in beeld lijkt. Dus roep ik het kabinet op om alsnog met iets meer lef te kijken naar wat er mogelijk is en doelsturing in te voeren voor veldemissies. Want daar ligt de sleutel tot een haalbaar stikstofbeleid. Bovendien: doelsturing stimuleert ondernemers het maximale te doen, niet het voorschrijven van middelen.