Alternatief stikstofplan Landbouw Alliantie: met drempelwaarde, zonder doelsturing

De Landbouw Alliantie, een samenwerkingsverband van Agractie, NMV, NVP en DDB, heeft dit alternatieve stikstofplan dinsdagmiddag in Den Haag gepresenteerd. Volgens de initiatiefnemers leidt het kabinetsbeleid tot onmogelijke keuzes voor veehouders en dreigt een forse krimp van de veestapel. Zij pleiten daarom voor een andere aanpak van natuurherstel en vergunningverlening. Ze willen met Van Essen in gesprek over het plan.

Volgens de alliantie is het huidige stikstofbeleid gebaseerd op een onjuist beeld van de staat van de natuur. De organisaties stellen dat de conclusie dat stikstofdepositie de dominante oorzaak is van achteruitgang van Natura 2000-gebieden vooral voortkomt uit modelberekeningen. Daarbij wijzen zij onder meer op de natuurdoelanalyses (NDA's) en rapporten van de Ecologische Autoriteit.

De alliantie wijst erop dat uit verschillende onderzoeken blijkt dat de verslechtering niet altijd aantoonbaar is en dat problemen met waterkwaliteit, - kwantiteit en invasieve exoten vaak een belangrijkere rol spelen bij een slechte staat van de natuur. ‘Stikstof is ook een factor’, zegt Jan Venneman, de stikstofspecialist van de alliantie. ‘Maar dat is geen reden om de veehouderij het land uit te regelen.’

Realistische doelstellingen

Als oplossing wil de Landbouw Alliantie nieuwe natuurdoelanalyses laten opstellen op basis van feitelijke waarnemingen en realistische doelstellingen. Vervolgens zouden nieuwe beheerplannen moeten worden gemaakt, waarin gebiedsgerichte beheermaatregelen centraal staan en waar nodig aanvullende bronmaatregelen worden genomen. De organisaties erkennen dat zo'n traject meerdere jaren vergt.

Om de vergunningverlening op korte termijn weer op gang te brengen, pleit de alliantie voor de invoering van een stikstofdrempelwaarde. Daarbij verwijst zij naar Duitsland, waar volgens de presentatie een grens van 21 mol stikstofdepositie en 3 procent van de kritische depositiewaarde (KDW) wordt gehanteerd.

Significantiestroken

Als alternatief noemt de alliantie ‘significantiestroken’ van 250 meter rond stikstofgevoelige habitats. Volgens haar kan dit via een aanpassing van de algemene maatregel van bestuur Besluit activiteiten leefomgeving worden geregeld. Bedrijven die boven de voorgestelde drempelwaarden uitkomen of binnen de stroken vallen, zouden een passende beoordeling en natuurvergunning moeten aanvragen.

Buiten die grenzen zouden alleen een omgevingsvergunning en emissiebeperkende maatregelen volstaan. De alliantie stelt dat hiervoor zowel een wetenschappelijke als juridische onderbouwing bestaat.

De organisaties bestrijden niet dat de stikstofemissie uit de landbouw moet worden gereduceerd, zegt Jeroen van Maanen van de Nederlandse Melkveehouderij Vakbond. ‘Maar niet zoveel als de minister zegt.’

Beperkte afroming

Daarnaast pleit het samenwerkingsverband voor het behoud van productieplafonds, beperkte afroming bij transacties en stimulering van management- en technische maatregelen om emissies te verminderen. Volgens de organisaties kan hun voorstel ertoe leiden dat bedrijfsontwikkeling weer mogelijk wordt, PAS-melders kunnen worden gelegaliseerd en intern en extern salderen overbodig worden.

De Landbouw Alliantie spreekt zich uit tegen bedrijfsspecifieke normen en doelsturing. Van de ‘wortel en de stok’, waarover in de politiek vaak wordt gesproken, ziet zij alleen mogelijkheden voor de ‘wortel’ in de vorm van subsidies voor bijvoorbeeld het nemen van technische maatregelen.

LTO Nederland en NAJK maken geen deel uit van de alliantie. Van Maanen stelt dat alle landbouworganisaties welkom zijn om aan te sluiten. LTO zegt niet eerder een uitnodiging van de alliantie te hebben ontvangen om aan de plannen mee te doen.

Waardering van LTO

Nu het plan er ligt, heeft LTO wel een reactie gegeven. De belangenorganisatie waardeert het zeer dat ook deze landbouworganisaties nu hun plannen ter bespreking op tafel hebben gelegd. ‘In hun voorstellen zien we waardevolle onderdelen’, schrijft zij. ‘Andere onderdelen roepen nog veel vragen op waar nadere toelichting of uitwerking voor nodig is.’ De cruciale vraag is volgens haar of deze plannen boeren voldoende rechtszekerheid bieden.

‘De probleemanalyse die Agractie, NMV, NVP en DDB schetsen, komt grotendeels overeen met die van ons’, schrijft LTO. ‘We delen de kritiek op de schijnnauwkeurigheid van zeer kleine depositieberekeningen. We delen ook de kritiek dat natuurdoelanalyses en beheerplannen beter moeten. Deze zijn te vaak gebaseerd op ontbrekende of gedateerde informatie over de natuurkwaliteit. En ze focussen te eenzijdig op stikstof.’

Het voorstel maakt ook niet duidelijk hoe emissiereductie wordt geborgd. ‘Terwijl gerechtelijke uitspraken en politieke standpunten die borging wel degelijk vereisen’, stelt LTO. Daarom zou de KDW volgens de belangenbehartiger moeten worden verwijderd uit de wet en vergunningverlening, en moeten worden vervangen door geborgde emissiereductiedoelen.

Fundamenteel anders

Minister Van Essen heeft inmiddels bevestigd dat hij binnenkort in gesprek gaat met de Landbouw Alliantie. ‘Zo op het eerste oog herken ik meerdere punten uit de gesprekken die ik eerder heb gehad met Agractie. Die gesprekken hebben mij ook duidelijk gemaakt dat we fundamenteel anders kijken naar wat nodig is om de vergunningverlening weer mogelijk te maken’, stelt hij.

‘Nederland komt niet van het slot door de maatregelen af te zwakken op de plekken waar de natuur die het hardst nodig heeft (kleinere zones) en tegelijkertijd de regels voor vergunningverlening te versoepelen (een Duitse drempelwaarde). Dat we daar anders over denken maakt het niet minder waardevol om in gesprek te gaan’, vervolgt de minister.

‘Ideeën over de verdere invulling van de maatregelen neem ik altijd graag mee. Het maatregelenpakket zoals we voor de zomer hebben gepresenteerd is en blijft daarbij de basis. Daarop werken we verder’, besluit Van Essen.