‘Op een gegeven moment legt de ondernemer het bijltje erbij neer’

De vergunningen zijn door de rechter onderuitgehaald en toch is de buitenwereld positief. Want de rechter heeft in dezelfde uitspraak aangegeven dat doelsturing met continu meten deugt. Maar de vergunningen gaan onderuit, want de ‘additionaliteit’ is niet onderbouwd.

Op tafel lagen vergunningen van ondernemers die juist vooruit willen. Minder ammoniak. Nieuwe technieken. Meer dierenwelzijn. Meten in plaats van modellen en rekenen. Forse investeringen in duurzaamheid door deze beide ondernemers. Precies de richting waarvan we als Nederland, overheid en politiek, zeggen dat we die willen.

En toch staan deze ondernemers weer met lege handen. Niet omdat ze met hun plannen meer uitstoten. Niet omdat ze weigeren te verduurzamen. Integendeel. Het wrange is juist dat nieuwe situaties minder emissie kunnen betekenen dan de bestaande, maar dat een vergunning alsnog strandt op juridische vragen over ‘additionaliteit’.

Onvermogen van onze overheden. De Raad van State heeft de lat de afgelopen jaren hoog gelegd: overheden moeten overtuigend onderbouwen welke maatregelen nodig zijn voor natuurherstel en welke daling van depositie daarvan het gevolg is. Juridisch valt dat uit te leggen. Het is het gevolg van een waardeloze wet. En de reparatie ervan duurt inmiddels al veel te lang. En wie is de dupe: de ondernemer die vooruit wil.

Niet meer uit te leggen

Het is niet meer uit te leggen. Je investeert. Je innoveert. Je hangt sensoren op. Je kiest voor schonere technieken. Je werkt jaren aan een vergunningstraject. Je steekt je nek uit, je bent zichtbaar. En ondertussen verandert het juridische speelveld voortdurend. Een traject dat in 2023 begon, wordt beoordeeld met inzichten en regels uit een inmiddels compleet andere werkelijkheid. En het is nooit genoeg.

En als je denkt: dan maar geen innovatie, ik plaats wel een andere luchtwasser, komt dezelfde muur weer terug. Zelfs de techniek die de uitstoot maximaal verlaagt, lost het juridische probleem niet op.

De grootste tragedie

Daar zit voor mij de grootste tragedie. We hebben in Nederland een systeem gebouwd waarin verduurzaming wordt aangemoedigd en geëist, maar vervolgens juridisch onmogelijk wordt gemaakt door waardeloze wet- en regelgeving.

Ondertussen krijgen milieuorganisaties steeds opnieuw de mogelijkheid om besluiten aan te vechten. Dat is hun wettelijke recht. De toekomst van ondernemers is inmiddels afhankelijk van de vraag of een activistische organisatie besluit opnieuw naar de rechter te stappen. Waarna het perspectief voor bedrijven weer als sneeuw voor de zon verdwijnt.

Iets gevaarlijks

En dan gebeurt er iets gevaarlijks. Ondernemers raken hun vertrouwen kwijt. Ondernemers gaan eronderdoor. Het plezier verdwijnt. De moed zakt in de schoenen. Jonge ondernemers staan inmiddels moedeloos in de sector. Perspectief blijft uit.

We kunnen blijven praten over KDW’s, NDA’s, mol en depositie, MER-beoordelingen, sensoren en jurisprudentie. Allemaal belangrijk. Maar achter ieder dossier zit een mens dat probeert een bedrijf overeind te houden en tegelijkertijd schoner en toekomstbestendiger te worden.

Ongemakkelijke vraag

Dan moeten we ons misschien één ongemakkelijke vraag stellen: wat zijn we aan het doen als juist de ondernemers die willen veranderen, steeds opnieuw worden stilgezet?

Op een gegeven moment houdt niet alleen de nieuwe vergunning op.

Dan is de ondernemer op.