‘Voedselprijzen zijn een risico voor gezondheidszorg’

De droogte van deze zomer resulteert in een lagere opbrengst, waardoor voedselschaarste en -prijzen stijgen. De Albert Heijn-prijsindex toont de hoogste prijsstijging in één week (week 37-38) van 25 procent voor rundvlees (graan gevoerd), gevolgd door 20 procent voor trostomaten. De inflatiemonitor van Rabobank laat zien dat in 2000-2025 de prijs van gas met een factor 4,5 is verhoogd. Van vis, melk, vlees, kaas en eieren zijn de prijzen sinds 2000 verdubbeld. De grootste stijgingen beginnen vanaf 2020.

Ook biologische voeding, die vanwege de arbeidsintensiviteit al duurder is, stijgt naar rato. Met een kabinetsbeleid waarbij boeren en telers worden gestimuleerd biologisch te telen, ontstaat een dubbel probleem. Zij kunnen hun product door de hogere prijs onvoldoende afzetten, omdat de burger biologische voeding niet kan of wenst te betalen.

Biologische boeren en tuinders moeten hun producten onder de kostprijs verkopen, als zij deze aan het eind van het seizoen niet hebben kunnen afzetten. Anderzijds ontstaat het risico dat de burger die biologisch wil eten minder (gezonde) voeding gaat consumeren en niet aan de dagelijkse essentiële voedingsstoffen komt.

Vakbonden eisen betere lonen en meer sociale zekerheid. Maar ondernemers geven aan dat de loonstijgingen en huidige sociale zekerheid niet zijn vol te houden door de hoge kosten van verzuim en WIA-uitkeringen. Investeringen worden uitgesteld en dat belemmert economische groei op de lange termijn.

Structureel verzuim

Steeds meer mensen vragen zich af: kan ik de energierekening straks nog betalen? Sommige zorgmedewerkers maken al gebruik van de voedselbank en het Leger des Heils. Waar medewerkers de hoogste stress ervaren met de laagst betaalde banen en grootste personeelsschaarste, zoals in de zorg, bestaat een structureel verzuim van 8 tot 10 procent.

Lees ook: Stijgende kosten zetten voedselprijzen opnieuw onder druk

Stress, angst en onvoldoende voedingsstoffen verzwakken het immuunsysteem. De gevolgen: er is meer zorg en medicatie nodig, hogere socialezekerheidskosten, lagere arbeidsproductiviteit, meer verzuim en personeelsschaarste. Als dit beleid wordt voortgezet, stevenen we af op een herhaling van de hongerwinter in 1945. Toen stuurden ouders hun ondervoede kinderen niet naar artsen maar naar boeren, die ze onderdak en voeding gaven.

Gezondste generaties

Nederland wil in 2040 bij de gezondste generaties van de wereld horen. Medicalisering, waardoor dan 625.000 kilo medicijnresten in het riool belanden, lijkt een minder geschikte benadering. Vooral nu gemeenten vanaf 2028 een ravijnjaar verwachten en minder geld te besteden hebben voor jeugdzorg, armoedebestrijding en de WIA, is investeren in een gezonde basis gewenst.

Des te belangrijker is het dat beleidsmakers beseffen dat landbouw, milieu, zorg, sociale zekerheid en economie communicerende vaten zijn. De geschiedenis leert dat gezonde, betaalbare voeding afkomstig van Nederlandse agrariërs noodzakelijk is voor een gezonde samenleving en florerende economie.