Nijpend geldtekort treft vleesvarkenshouders

De rendementen van gespecialiseerde vleesvarkensbedrijven zijn in de laatste vijftien jaar nog nooit zo laag geweest als in de eerste jaarhelft van 2026, constateert Erik van der Hijden. Hij is agrarisch bedrijfsadviseur en partner bij FIERS Groep. ‘Dat geldt zeker voor vleesvarkensbedrijven die niet zijn aangesloten bij het Beter Leven-keurmerk.’

Een van de oorzaken is de fors gedaalde opbrengstprijs. De gemiddelde notering bij Nederlandse varkensslachterijen ligt ruim onder de kostprijs. Hun gemiddelde basisnoteringen voor de eerste zeven maanden van dit jaar zitten rond de 1,30 euro per kilo warm geslacht gewicht. De actuele vleesnotering bevindt zich 10 cent daaronder.

Cijfers van InterPIG over het jaar 2024 wijzen uit dat de productiekosten per kilo warm geslacht gewicht in Nederland gemiddeld 1,82 euro bedragen. ‘In 2020 lag de kostprijs nog op 1,51 euro en over een periode van vijf jaar op gemiddeld 1,79 euro per kilo varkensvlees’, zegt Rick ter Haar, branchespecialist intensieve varkenshouderij bij Countus. ‘Vooral de verdubbeling van de mestkosten nekt de sector en maakt ons land qua kostprijs tot een middenmotor in de Europese Unie.’

Als de opbrengstprijs per kilo zich zo blijft ontwikkelen, gaan vleesvarkenshouders flink interen ten opzichte van het gemiddelde kostprijsniveau van 2020 tot en met 2024. Per 1.000 geleverde vleesvarkens met een gemiddeld geslacht gewicht van 100 kilo zal een ondernemer zo’n 50.000 euro tekortkomen om ook nog brood op de plank te krijgen.

Bekijk de actuele prijzen van biggen en vleesvarkens op onze marktpagina’s

Een gemiddeld vleesvarkensbedrijf in Nederland heeft zo’n 2.800 plaatsen en produceert jaarlijks ongeveer 9.000 slachtrijpe varkens. Dat betekent een opbrengsttekort van zo’n 450.000 euro in een jaar. Ter Haar: ‘De grootste klap hebben vleesvarkenshouders in de eerste jaarhelft achter de rug. Liquiditeitsproblematiek speelt vooral op bedrijven die varkensvlees produceren voor de vrije markt.’

Een meevaller voor vleesvarkenshouders is volgens de branchespecialist de extreem lage biggenprijs. Wel verwacht Ter Haar dat de voerprijzen als gevolg van lagere oogstopbrengsten door de droogte en internationale spanningen in de tweede jaarhelft met 5 procent oplopen. Ook de mestkosten zullen volgens hem hoog blijven.

Van der Hijden heeft samen met een vleesvarkenshouder een liquiditeitsprognose voor de komende twaalf maanden gemaakt. ‘Daarbij zijn we uitgegaan van een scenario waarin het rendement langere tijd slecht blijft’, zegt hij. ‘We schrikken van het geldtekort over de eerste jaarhelft en de daarbij komende tekorten in de periode tot juli 2027. Zo’n gat kan bijna niet kloppen, maar gunstiger begroten voelt niet goed. Dan kun je jezelf binnen zes of negen maanden weer melden bij de bank voor een extra lening.’

Volgens Ter Haar is het een uitdaging om het hoofd te bieden aan de grillen van de markt. Zo kunnen de biggenprijzen een factor 2,5 verschillen. De prijs van voer en energie schieten omhoog door oorlogshandelingen of een handelsboycot. De rentekosten lopen op en jagen inflatie aan. De Euribor-rente is sinds 2022 gestegen van een negatieve stand naar bijna 4 procent. Dit jaar zal deze Europese rentestand tussen de 2 en 2,5 procent liggen.

‘Alle die risicofactoren maken het aanleggen van hogere buffers op varkensbedrijven nodig’, stelt de branchespecialist. ‘Vooral voor vleesvarkenshouders is het een hele kunst om zoiets voor elkaar te krijgen als ze wat betreft inkomen altijd rond de nul uitkomen. Bij de huidige marktomstandigheden is buffervorming onhaalbaar.’

Nieuw bouwen voor vleesvarkens is bijna niet meer te betalen. Voor de bouw van een stal met alles erop en eraan om aan Beter Leven te kunnen leveren, is al gauw 1.000 euro per plaats nodig. Ter Haar: ‘Als je dat volledig moet financieren bij een capaciteitsuitbreiding van 50 procent, dan zijn alleen de rentekosten en aflossingsverplichting al 35 euro per plaats per jaar over de hele capaciteit van het bedrijf. Dat verhoogt de kostprijs per afgeleverd varken met ruim 10 euro.’

De voerwinstverwachting voor de lange termijn bedraagt 95 euro per plaats per jaar. ‘Stel, op jouw bedrijf is de kritieke voerwinst nu 15 euro lager. Wil je nieuwbouw rendabel maken, dan moet je 137 procent van de verwachte voerwinst halen om de verplichtingen van de nieuwe financiering te kunnen dragen en om voldoende marge onderaan de streep te hebben om een buffer mee op te bouwen’, becijfert de branchespecialist van Countus.

‘Zoiets is ontzettend lastig te realiseren’, vervolgt Ter Haar. ‘Alles moet scherp staan: de laagste kostprijs, de hoogste productie en de hoogste opbrengst door voldoende aantallen te hebben en goed te onderhandelen. Continuïteit naar je erf halen is alleen haalbaar door goed in de keten samen te werken’, besluit hij.