‘Het vertrouwen in de minister is geknakt, maar dat kan worden hersteld’

Alsof de Kamerbrief van landbouwminister Jaimi van Essen nog niet genoeg onrust in de sector opleverde, kwam daar het voornemen van provincie Noord-Brabant bij om de natuurvergunningen van vijf pluimveebedrijven nabij de Natura 2000-gebieden De Peel en de Kampina in te trekken. De onvrede leidt tot boerenprotesten. ‘Ik begrijp de woede goed’, zegt Koopmans fel. ‘Ik ben daar zelf ook boos over.’

LTO heeft samen met provincies en andere organisaties gewerkt aan het zogenoemde bouwstenendocument, waarin ideeën werden aangereikt om de vergunningverlening op gang te brengen. In hoeverre lijkt dat document op de stikstofbrief van het kabinet?

‘Er zitten overeenkomsten in, maar op een aantal cruciale punten wijkt de brief af van wat wij hebben voorgesteld. Dat geldt vooral voor de zonering. Die is veel groter geworden en minder duidelijk. In de brief lijkt het soms alsof alle boeren in die gebieden moeten extensiveren. Dat is niet wat wij hebben bepleit.’

‘Wat nodig is, is extra stikstofreductie in gebieden rond kwetsbare natuur. Dat betekent niet automatisch dat iedere ondernemer hetzelfde moet doen. Als in een gebied een aantal bedrijven de komende jaren stopt, levert dat ook al een flinke bijdrage op. Die nuance ontbreekt vaak. Ik snap daarom goed dat er boosheid is ontstaan.’

Heeft u spijt van het bouwstenendocument?

‘Nee. Juist dankzij dat document staat de rekenkundige ondergrens nu op de agenda. Daar is jarenlang over gesproken. Wij willen nu dat die zo snel mogelijk wordt ingevoerd, liefst per 1 oktober. Dat betekent niet dat wij tevreden zijn met alles wat er vervolgens in de kabinetsbrief terecht is gekomen. Sommige onderdelen zijn goed, andere moeten worden aangepast. Maar spijt heb ik niet.’

Lees ook: LTO-voorzitter Ger Koopmans: 'Doelsturing is geen vrijblijvend slalommen'

Actievoerende boeren vinden juist dat de stikstofbrief eerst moet worden ingetrokken en dat er daarna pas moet worden gepraat. Wat vindt u daarvan?

‘Dat klinkt begrijpelijk, maar in die brief staan ook zaken waar wij al jaren voor pleiten. De rekenkundige ondergrens staat erin. Net als het kunnen gaan legaliseren van PAS-melders, maatregelen om handhavings- en intrekkingsverzoeken beter te kunnen afwijzen en het schrappen van de kritische depositiewaarde uit de wet. Dat zijn belangrijke onderdelen. Die wil ik niet verscheuren.’

Luister ook de podcast: ‘Stikstofbrief hoeft niet van tafel, maar moet wel worden aangepast’

‘Tegelijk zijn er zaken die echt beter moeten, bijvoorbeeld de uitwerking van grondgebondenheid en de koppeling met fosfaatrechten. De slechte onderdelen moeten worden aangepast. Dat is volgens mij verstandiger dan alles weggooien en opnieuw beginnen.’

Wat is de inzet van LTO geweest de afgelopen maanden?

‘Onze inzet is steeds geweest om weer rechtszekerheid te creëren voor boeren. Denk aan PAS-melders, interimmers, positief geweigerde bedrijven en ondernemers die te maken hebben met handhavings- of intrekkingsverzoeken. Het heeft geen zin om alleen boos te zijn en aan de kant te gaan staan, maar daarmee los je hun problemen niet op. Wij proberen juist een oplossing te vinden.’

Is er contact met het kabinet?

‘Continu. Ik heb vrijwel dagelijks contact met het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en met minister Van Essen. Daarnaast spreken we met kabinetsleden, Kamerleden, provinciebestuurders en andere betrokkenen. Wij leggen overal uit waar de knelpunten zitten en wat er moet veranderen. Uiteindelijk kom je alleen verder door het gesprek aan te gaan. Als je stopt met praten, houd je geen invloed meer op de uitkomst.’

Andere sectorpartijen nemen het LTO en Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) kwalijk dat jullie met de minister in gesprek waren over de kabinetsplannen. Had dat anders gemoeten?

‘Ik heb nooit iemand van tafel gewezen. Sterker nog, ik heb vaker gezegd dat andere organisaties ook welkom zijn. Het is aan de minister om te bepalen wie er aan tafel zit en aan partijen zelf te bepalen of ze willen meedoen. Maar ik ga niet accepteren dat LTO verweten wordt dat wij aan tafel zitten namens onze leden.’

‘Er lag een duidelijke opdracht van de top van het kabinet aan de ministeriële Taskforce Landbouw, Natuur & Stikstof om voor de zomer met plannen te komen. Als wij niet hadden meegedacht, was er waarschijnlijk een slechter plan gekomen. Daarom vind ik dat we onze verantwoordelijkheid hebben genomen.’

Waarom denkt u dat de stikstofbrief kan worden aangepast?

‘Beleid ligt niet in beton gegoten. Veel onderdelen moeten nog worden uitgewerkt in wetgeving. Dat betekent dat er nog volop ruimte is om verbeteringen aan te brengen.’

Heeft u vertrouwen in de overheid?

‘Dat vertrouwen heeft een flinke klap gekregen, zeker door de discussie over het intrekken van vergunningen in Noord-Brabant. Ik begrijp de woede goed. Ik ben daar zelf ook boos over. Naar aanleiding van die Brabantbrief is vertrouwen echt geknakt. Dat kan hersteld worden. Maar dan moet de minister de goede stappen zetten. En snel. We hebben binnenkort een gesprek waarin we een aantal eisen zullen stellen.’

‘Demonstreren hoort bij een democratie’ De kabinetsplannen en het voornemen van provincie Noord-Brabant om de natuurvergunningen van vijf bedrijven in te trekken, hebben boerenprotesten doen ontvlammen. Hoewel LTO Nederland niet bij de organisatie is betrokken, kan voorzitter Ger Koopmans zich voorstellen dat agrariërs actievoeren. ‘Ik vind het goed dat boeren zichtbaar maken dat ze boos en bezorgd zijn. Demonstreren hoort bij een democratie, zolang dat op een nette manier gebeurt. Dat is een randvoorwaarde. Want de samenleving is voor boeren. Maar de samenleving wil ook dat het stikstofprobleem wordt opgelost. En de samenleving heeft ook geen zin in rotzooi.’