LTO-voorzitter Ger Koopmans: 'Doelsturing is geen vrijblijvend slalommen'

Interview Politiek René Bouwmeester, Esther de Snoo 11 apr 2026 om 06:30uur

Voorzitter Ger Koopmans van LTO Nederland stuurde onlangs een open brief aan diverse landbouworganisaties. In deze brief zet Koopmans uiteen waarom hij voorstander is van een hervorming van het stikstofbeleid. Ook gaat hij in op kritiek van anderen op de koers van LTO Nederland, het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) en andere organisaties binnen het Bouwstenendocument.

Koopmans vindt het belangrijk dat de sector zelf nadenkt over mogelijke opties. 'Het is in het belang van boeren en tuinders om oplossingen te vinden die hen keuzevrijheid, duidelijkheid en toekomstperspectief bieden. En die zich verhouden tot de politieke, juridische en bestuurlijke realiteit waarin we leven.'

Een gemiddelde boer hoeft niet de volledige 42 tot 46 procent te reduceren

Ger Koopmans, voorzitter LTO Nederland

Waarom vond u het noodzakelijk om juist nu deze brief naar buiten te brengen?

'Er lag een expliciete oproep om afstand te nemen van de emissiereductiedoelstellingen. Ik zag dit als een uitgelezen kans om die oproep oprecht te beantwoorden en onze eigen aanpak, die soms verkeerd wordt geframed, nog eens duidelijk te formuleren met alle bijbehorende randvoorwaarden. Daarnaast wilden we onze achterban en de politiek informeren over wat er in het stikstofdossier moet gebeuren: het uit de wet halen van de kritische depositiewaarde (KDW) en het invoeren van een nieuwe emissiereductiedoelstelling, zodat er weer vergunningen verleend kunnen worden. Het verlenen van die vergunningen is een hard en onlosmakelijk onderdeel van ons plan.'

Is de kritiek een teken van verdeeldheid binnen de landbouworganisaties?

'Ik zie het anders; het is een poging om na het aantreden van het kabinet tot iets gezamenlijks te komen. Het is een zoektocht naar een bredere aanpak. Ook het rapport van onder anderen Gerard Ros en Wouter de Heij dat onlangs is verschenen, laat zien dat ingrijpende maatregelen onvermijdelijk zijn. Er zit veel begrijpelijke emotie bij iedereen door de zoektocht om er samen uit te komen. De brief voelde voor mij als een punt waarop we kunnen samenwerken.'

Heeft u het idee dat die uitgestoken hand ook is aangenomen?

'Ik heb contact gehad met Erik Luiten van Agractie en we willen weer eens een goed gesprek voeren. De helft van onze leden zit in onzekerheid als PAS-melder, interimmer, positief geweigerde, door de gerechtelijke uitspraken in de Rendac en Amercentrale, de Greenpeace-uitspraak of door lopende of dreigende handhavingsverzoeken. Uitzoeken hoe groot het probleem precies is, is relevant, maar lost het probleem van de vergunningverlening niet op. Sinds mei 2019 worden er nauwelijks vergunningen verleend en die rechtsonzekerheid moet worden opgelost.'

Beïnvloedt de kritiek uw eigen standpunt?

'Ik luister. Ik zit in stikstofappgroepen waar soms 150 berichten per dag voorbijkomen. Ik leer daarvan en het beïnvloedt mij zeker. Evenals wat er in de Haagse politiek gebeurt, want je moet een meerderheid organiseren voor een oplossing.'

'In de aanloop naar onze plannen hebben we experts gesproken, waardoor het gebiedsgerichte beleid rond Natura 2000-gebieden scherper is geformuleerd. Sommigen zeggen dat je daarbuiten niets hoeft te doen, maar onze conclusie is dat dit wel moet vanwege de politiek-bestuurlijke werkelijkheid. Een recent rapport stelde zones van 500 meter rond natuurgebieden voor die 'schoongeveegd' moesten worden; dat gaat ons te ver.'

Er komen voor de zomer maatregelen aan. Wat verwacht u?

'Er moeten knopen worden doorgehakt. Er is een wetsvoorstel nodig waarin de KDW wordt vervangen door een emissiereductiedoelstelling. Daarin moet ook de methodiek en de borging worden vastgelegd. In die doelstelling voor de periode 2019-2035 moet alles meetellen: wat al gereduceerd is, generiek beleid, opkoopregelingen en gebiedsgericht beleid. De brief die landbouwminister Jaimi van Essen onlangs aan de Tweede Kamer stuurde, wijkt op onderdelen af van onze stikstofvoorstellen. Komende maanden gaan we alles op alles zetten om dat gewijzigd te krijgen.'

'Een gemiddelde boer hoeft niet de volledige 42 tot 46 procent te reduceren, want er is al veel gebeurd. We willen zones rond natuurgebieden beperken tot 250 meter, met het juiste instrumentarium. Ik schat in dat we de doelen kunnen halen zonder feitelijke dwang, door innovatie, voeraanpassingen en mensen die stoppen. Maar je moet wel opschrijven dat je uiteindelijk kunt dwingen, anders laten te veel boeren het op de buurman aankomen.'

Horen daar generieke maatregelen bij?

'Er komt geen generieke korting, dat is afgesproken. Voor ons moet het een uitwerking zijn van ons plan en de invulling van onze randvoorwaarden. Wat betreft de afroming vinden wij de huidige weg verstandig: 30 procent voor de melkveehouderij en 0 procent voor de varkenshouderij en de pluimveehouderij. Daarbij is afroming voor de pluimveehouderij extra schadelijk voor het leasen. Je moet sectoren gezond houden, zodat ze kunnen blijven investeren in emissiereductie en verdienvermogen.'

Bent u voor een tussentijds doel in 2030?

'Je moet een moment hebben om te kijken of het snel genoeg gaat. Ik denk niet dat een individuele afrekening in 2030 verstandig is, maar wel een momentum om te analyseren of we het gaan redden. De beweging komt op gang door de wettelijke reductiedoelstelling. Er zijn volop 'early adopters' die investeren in stallen met 85 procent emissiereductie. De vergunningverlening moet los komen; onze eis is dat de wet op 1 januari 2027 van kracht is, zodat we kunnen legaliseren en vergunnen.'

Welke positieve prikkel is er voor een boer om nu al aan de gang te gaan?

'De license to produce. Als je te laat begint, haal je 2035 niet. Tussen een plan en een voltooide stal zit zo vijf jaar. Ik ben tegen een individueel afrekenbaar doel in 2030, maar collectief moet het wel. We moeten het zo organiseren dat we het doel op 1 januari 2036 zeker halen.'

LTO Nederland zet in op doelsturing, maar een aantal politieke partijen lijkt terug te krabbelen.

'Doelsturing betekent dat de boer zelf bepaalt hoe hij het doel haalt, maar het moet wel gehaald worden. Het is geen vrijblijvend 'slalommen'. Ik zie het politieke draagvlak niet afnemen; het staat expliciet in het regeerakkoord. Voor zaken als waterkwaliteit en nitraat is doelsturing een goede methodiek, maar het moet allemaal nog uitgewerkt worden.'

Wordt er genoeg perspectief geboden?

'De politiek moet niet alleen over perspectief praten, ze moeten het in de wet leveren. Het beste perspectief is de invoering van de rekenkundige ondergrens. Dat kan alleen als je de KDW uit de wet haalt en emissiereductie er geborgd in brengt. Dan kan elke ondernemer zelf kiezen hoe hij de reductie invult.'

De minister spreekt over een integrale aanpak; een plan voor stikstofreductie, waterkwaliteit en andere zaken. Zij jullie daarvoor?

'Dat is dubbel; als je alles integraal maakt, gebeurt er vaak niets meer. Ik ben er voor om eerst het stikstofprobleem op te lossen, maar wel rekening te houden met zaken als dierwaardigheid en grondgebondenheid.

Wat zegt u tegen boeren en tuinders die zich niet vertegenwoordigd voelen door LTO Nederland?

'Lees onze brief goed. Soms wordt mensen perspectief ontnomen omdat er alternatieven worden geschetst waar geen politieke steun voor is. Ik ga daarover graag in gesprek.'

Bouwstenenakkoord in het kort

Het Bouwstenenakkoord van LTO Nederland, het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt, het Interprovinciaal Overleg en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten is een voorstel om uit de stikstofcrisis te komen en is opgenomen in het coalitieakkoord.