Utrecht zwakt stikstofaanpak op onderdelen af na 1.700 zienswijzen

Volgens Gedeputeerde Staten van Utrecht blijven de doelen voor natuurherstel, waterkwaliteit en stikstofreductie overeind, maar hebben reacties uit de praktijk, adviezen van de Commissie MER en aanvullende onderzoeken geleid tot wijzigingen in de uitwerking.

Een van de meest omstreden onderdelen van het UPLG is de generieke stikstofnorm voor de grondgebonden veehouderij. In het ontwerp ging de provincie nog uit van een bandbreedte van 40 tot 42 kilo stikstof per hectare per jaar. In de definitieve versie is gekozen voor een vaste norm van 42 kilo stikstof per hectare. Bovendien geldt die norm alleen als vanaf 2030 blijkt dat de provinciale ammoniakreductie onvoldoende wordt gehaald.

Ook voor de niet-grondgebonden veehouderij heeft Utrecht iets teruggeschakeld ten opzichte van eerdere plannen. Waar in het ontwerp nog werd uitgegaan van een emissiereductie van 90 tot 95 procent voor alle stallen, maakt de provincie nu onderscheid tussen bestaande en nieuwe stallen. Nieuwe stallen moeten nog steeds 90 tot 95 procent reduceren ten opzichte van traditionele systemen, maar voor bestaande stallen wordt de eis verlaagd naar 80 procent. De deadline blijft 2035.

Stikstofzones twee jaar later

Een andere belangrijke wijziging betreft de planning. De gebiedsgerichte maatregelen in de stikstofzones zouden volgens het ontwerp op 1 januari 2027 ingaan. Dat wordt nu 1 januari 2029. Ook het aangekondigde bemestingsverbod in Natura 2000-gebieden schuift twee jaar op.

Volgens de provincie bleek invoering in 2027 zowel voor ondernemers als voor de provinciale organisatie niet haalbaar. Daarom wordt Provinciale Staten voorgesteld deze latere ingangsdatum vast te leggen in de aangepaste omgevingsverordening.

Fruitteelt krijgt uitzonderingspositie

Voor de fruitteelt heeft de inspraak eveneens geleid tot aanpassingen. Uit aanvullend onderzoek concludeert de provincie dat de bijdrage van de sector aan de stikstofuitstoot in overgangszones beperkt is. Daarom blijft voor bestaande fruittelers in stikstofzones het gebruik van kunstmest en renure mogelijk. Ook komt er voor biologische fruittelers een uitzondering op zowel de generieke als de gebiedsgerichte stikstofmaatregelen.

Volgens de provincie werd in veel zienswijzen ook gevraagd om extra aandacht voor het beheer van Natura 2000-gebieden en voor herstelmaatregelen naast stikstofreductie. Dat heeft geleid tot de toevoeging van een aparte Strategie Natuurherstel. Deze moet zich richten op onder meer hydrologisch herstel en het versterken van natuurverbindingen tussen gebieden. Ook wil de provincie samen met terreinbeheerders en particuliere landgoedeigenaren investeren in beter natuurbeheer en structurele financiering daarvan.

Ondernemers aan het roer

In het definitieve UPLG benadrukt Utrecht dat landbouw naast natuur, water, bodem en klimaat een volwaardige pijler blijft binnen het beleid voor het landelijk gebied. De provincie kiest daarbij voor een systeem waarbij ondernemers meer ruimte krijgen om zelf te bepalen hoe zij hun stikstofuitstoot verminderen, bijvoorbeeld via voer- en managementmaatregelen, innovaties of extensivering.

Met het vastgestelde UPLG wil de provincie niet alleen natuurdoelen dichterbij brengen, maar ook de vergunningverlening stapsgewijs weer op gang helpen. Volgens Utrecht biedt het programma voldoende borging van de benodigde stikstofreductie om handhavings- en intrekkingsverzoeken af te kunnen wijzen en te starten met zogenoemde doelsturingsvergunningen.

Doelen niet uit oog verliezen

Landbouwgedeputeerde Gijs de Kruif (CDA) zegt dat de provincie geprobeerd heeft maximaal invulling te geven aan de boodschap die de zienswijzen met zich meebrachten. ‘Misschien willen boeren wel meer veranderd krijgen, maar we proberen ze tegemoet te komen zonder daarbij onze doelen uit het oog te verliezen. Het UPLG is sowieso een stap naar duidelijkheid. In sommige gevallen zal het pijnlijk zijn, maar het spreekt ook het ondernemerschap van mensen aan. Bij de uitvoering gaan we als provincie naast de mensen staan en er zijn veel middelen beschikbaar die we kunnen inzetten.’

De wijziging van de omgevingsvisie en omgevingsverordening, waarin diverse landbouw- en stikstofregels juridisch worden vastgelegd, ligt later dit jaar nog ter besluitvorming voor bij Provinciale Staten.