‘Kijk verder dan de vertrouwde route’

Onlangs bezocht ik een musical over Aletta Jacobs. Een vrouw die haar tijd ver vooruit was, deuren opende die gesloten leken en liet zien dat verandering vaak begint met iemand die durft te denken in nieuwe mogelijkheden en kansen. De oneliner van de avond bleef hangen: ‘Niets is onmogelijk’. Die zin neem ik mee naar huis. Want in onze agrarische sector gaat het vaak over de toekomst, met alle hobbels en uitdagingen die daarbij komen kijken. Over bedrijven die worden overgedragen, over jonge mensen die willen instappen en hun eigen visie hebben op de toekomst én over families die samen zoeken naar een goede weg vooruit.

De afgelopen tijd mocht ik rond het thema toekomstgericht overnemen spreken op een dag van de agrarisch notarissen en in een panelgesprek met accountants en fiscalisten. Dat juist deze beroepsgroepen het vrouwelijke perspectief op bedrijfsovername serieus agenderen, vind ik waardevol. Het laat zien dat onze doelgroep niet aan de rand staat, maar midden in de toekomst van onze sector. Want een bedrijfsovername is veel meer dan een juridische akte, een fiscale berekening of een financieringsplan. Natuurlijk moeten die zaken goed geregeld zijn.

Maar aan de keukentafel zitten ook verwachtingen, emoties, dromen en soms onuitgesproken zorgen. Van ouders die los moeten laten. Van opvolgers die vol passie en ideeën verder willen, maar ook een enorme verantwoordelijkheid voelen. Van partners die mee de toekomst in stappen. Én van broers, zussen of andere niet-overnemende partijen, die óók gezien en erkend willen worden. Juist daarom mogen we ons niet neerleggen bij de gedachte dat opvolging loopt zoals het altijd is gegaan. In een tijd waarin de agrarische sector voor grote keuzes staat, kunnen we het ons niet veroorloven om talent over het hoofd te zien.

Toekomstgerichte overname

Binnen families en organisaties wordt vaak logisch voortgebouwd op wat bekend is. Dat geeft houvast, maar kan er ook toe leiden dat andere mogelijkheden minder snel worden verkend. Terwijl juist een toekomstgerichte overname vraagt om brede gesprekken: wie wil welke rol spelen, wie heeft welke kwaliteiten en wat is nodig om die tot hun recht te laten komen?

Lees ook: ‘Jonge boeren en tuinders worden steeds meer in het nauw gedreven’

Vrouwelijke opvolgers zijn er. Met vakmanschap, betrokkenheid en bevlogenheid. Toch zijn ze nog steeds laag in aantal. Wie later als mogelijke opvolger in beeld komt, krijgt al eerder vorm dan op het moment dat de overname concreet wordt. Vaak ontstaan beelden over ieders plek al veel eerder: aan de keukentafel, op het erf en in de verdeling van taken binnen het gezin.

Tijdens het ‘Year of the Woman Farmer 2026’ vragen we daarom aandacht voor de potentie, kracht en zichtbaarheid van jonge vrouwen, in beleid én in de praktijk. Stimuleren begint wat mij betreft niet met duwen, maar met serieus vragen: Zie jij hier jouw toekomst en wat heb je daarbij nodig? Daar ligt zeker een rol voor ouders, adviseurs en de omgeving. Als we die gesprekken durven voeren, maken we ruimte voor nieuwe generaties, die durven denken in mogelijkheden, kansen en verder willen bouwen. Want niets is onmogelijk, maar soms moet iemand het wel hardop durven zeggen.