Regenwater en hergebruikt spoelwater besparen veehouders kosten

Regenwater reinigen tot drinkwaterkwaliteit kost per kuub water flink minder dan de inzet van leidingwater als drinkwater. Dat is een van de resultaten van het Life ACLIMA-project, dat is uitgevoerd op Proefbedrijf Pluimveehouderij in het Belgische Geel.

Bij het opwerken van regenwater naar drinkwaterkwaliteit is door het proefbedrijf gebruikgemaakt van een zuiveringstrein of nano-ultrafiltratie. De zuiveringstrein bevat meerdere grovere en heel fijne filters, en ook uv-lampen. Nano-ultrafiltratie maakt gebruik van nanofilters, die na eenmalig gebruik voor nierdialyse nog jaren inzetbaar zijn. Met beide technieken lukt het om regenwater minimaal op het niveau van drinkwater te krijgen. Ook de meeste ziektekiemen worden eruit gefilterd.

Drinkwater van de zuiveringstrein is op het proefbedrijf in Geel ingezet bij de vleeskuikens. De technische resultaten waren daarbij gelijk aan de resultaten van leidingwater. Bij de leghennen is nano-ultrafiltratie gebruikt voor het reinigen van regenwater. Ook bij de leghennen zijn de technische resultaten bij het gebruik van gezuiverd regenwater gelijk aan die van leidingwater. Het regenwater wordt opgevangen van de daken en opgeslagen in ondergrondse tanks.

Goedkoper dan leidingwater

De kosten van het zuiveren van gezuiverd regenwater liggen duidelijk onder die van leidingwater. In de berekening gaat onderzoeker Peter Bleyen uit van 2,09 euro per kuub voor leidingwater. Met de reinigingstrein komt Bleyen uit op een bedrag van 1,07 euro per kuub in de eerste tien jaar voor een bedrijf met honderdduizend vleeskuikens. Na die tien jaar dalen de kosten tot 0,79 euro per kuub.

Bronwater blijft het goedkoopst, met 0,18 euro per kuub of 0,03 euro na tien jaar. Maar is ontijzering nodig, dan stijgen de kosten naar 0,82 euro per kuub en na tien jaar tot 0,62 euro. De kosten voor ontheffingen komen daar nog bij.

Drinkwaternorm haalbaar met zuivering Gedurende vijf rondes vleeskuikens is de kwaliteit van gereinigd regenwater gemeten. In alle gevallen bleek dat het behandelde regenwater qua kiemgetallen, schimmels en gisten vergelijkbaar was aan leidingwater en ruim onder de drinkwaternorm zit voor pluimvee.

Spoelwater voor het reinigen van stallen is niet alleen een kostenpost bij de opslag, maar ook bij de afvoer. Spoelwater moet namelijk worden afgevoerd als mest of op emissiearme wijze over eigen land worden uitgereden. In dit laatste geval is een winteropslag van vijf tot zes maanden nodig.

Voor de reiniging van de stallen heeft een regulier vleeskuikenbedrijf iedere zeven weken 0,5 tot 1 liter water per kuiken nodig. Bij honderdduizend kuikens is dat dus 50 tot 100 kuub. Het hergebruiken van het spoelwater kan daarom een flinke besparing opleven in het watergebruik en de afvoerkosten.

Zeecontainer

Voor de reiniging van het spoelwater heeft Proefbedrijf Pluimveehouderij in Geel naast de opslag voor het vuile spoelwater een reinigingsinstallatie geplaatst en een opslag gemaakt voor het gereinigde spoelwater. De reinigingsinstallatie bevindt zich in een zeecontainer. Die behandelt het spoelwater in verschillende stappen. Het eindproduct voldeed aan alle normen voor de inzet als spoelwater.

In 2023 is gereinigd spoelwater voor het eerst in een onderzoek vergeleken met leidingwater. Vier rondes lang werden er geen verschillen in het reinigingsresultaat gevonden. Bij inzet van hergebruikt spoelwater waren alle microbiologische uitslagen vergelijkbaar met die van leidingwater. Op basis van deze succesvolle proef gebruikt het proefbedrijf voortaan altijd gereinigd spoelwater voor de stalreiniging.

De complete installatie (inclusief de opslag voor het spoelwater, het gereinigde spoelwater en de energiekosten) is in een jaar of acht terugverdiend. Die terugverdientijd is wel afhankelijk van de specifieke bedrijfssituatie, zoals de huidige afvoerkosten en eventuele subsidies voor de installatie.

Vet in spoelwater van melkrobot blijft lastig Om te voorkomen dat spoelwater van de melkrobot in de mestopslag komt, is het apart op te vangen en te reinigen met een helofytenfilter. Beluchting van dit filter zorgt ervoor dat de omvang veel kleiner kan zijn. Een goede vetafscheider en regelmatige reiniging is noodzakelijk.

Het monitoren van het waterverbruik bij pluimvee, varkens en runderen is een goede indicator voor hittestress, een achterblijvende groei en gezondheidsproblemen.

Voor het internationale project Waterverbruik in de Veehouderij (WAVE) hebben de Hooibeekhoeve, het Proefbedrijf Pluimveehouderij en het Proef- en Vormingscentrum voor de Landbouw (PVL) het waterverbruik van runderen, pluimvee en varkens gemeten. Hieruit blijkt dat het waterverbruik geregeld hoger ligt dan de normen zoals die in de vergunning staan.

Gespeende biggen drinken in de praktijk gemiddeld 2,3 liter per dag, terwijl 1,8 liter de norm is. Kraamzeugen met biggen zitten niet op 14,8 liter, maar gemiddeld op 29,2 liter. De wateropname stijgt bij varkens logischerwijze mee met de leeftijd, groei en voeropname. Bij vleesvarkens stijgt de opname met 0,25 liter per week. Bij biggen is dat 0,064 liter per dag en bij kraamzeugen 0,8 liter per dag. Afwijkingen van zo’n stijging duiden op gezondheidsproblemen of op hittestress. Het waterverbruik stijgt vooral wanneer zowel temperatuur als vochtgehalte in de gevarenzone komen.

Droge koeien

Bij melkvee valt op dat droogstaande koeien met 46,4 liter per dag meer drinken dan de norm van 32,1 liter. Melkgevende koeien drinken gemiddeld tot 101,4 liter, tegen een norm van 80 liter. Ook bij pluimvee stijgt de wateropname duidelijk bij hittestress. De opname kan dan 15 procent hoger liggen dan normaal. Dit terwijl de wateropname bij gezondheidsproblemen juist kan dalen.

Waterverbruik monitoren kan aangeven dat de ontwikkeling stokt. Bij bijvoorbeeld dertigduizend opfokhennen moet het verbruik tot een leeftijd van 10 weken dagelijks met 40 liter stijgen. Van week 1o tot 17 zou het moeten stabiliseren. Daarna stijgt het verbruik dagelijks met 50 liter tot 28 weken leeftijd.

Rasverschillen in waterverbruik pluimvee Witte hennen zijn lichter en eten en drinken minder dan bruine hennen. Bruine hennen verschillen in activiteit en daardoor in waterverbruik. Reguliere vleeskuikens eten gemiddeld meer en komen dan ook tot een hoger dagelijks waterverbruik dan trager groeiende kuikens.