Belgisch onderzoek zet vraagtekens bij voeraanpak tegen hittestress bij pluimvee

Kippen kunnen, net als varkens, niet zweten en raken overtollige warmte vooral kwijt via hun ademhaling. Door hun hoge productiviteit zijn moderne vleeskuikens en leghennen extra gevoelig voor warmte. Hittestress kan leiden tot groeivertraging bij vleeskuikens en een lagere legproductie en slechtere eierschaalkwaliteit bij leghennen. Ook gezondheid, welzijn en sterftecijfers komen onder druk te staan.

‘Het afkoelen van de omgeving via koeling is bijzonder effectief, maar idealiter kunnen we ook de warmteproductie van het dier zelf verlagen’, zegt doctoraatsonderzoeker Renée De Baets van ILVO en de Universiteit Gent over de aanleiding van het onderzoek. Uit het onderzoek komt naar voren dat genetische kenmerken van het kippenras wel invloed hebben op de mate van hittestress. Witte leghennen blijken gevoeliger voor warmte dan bruine leghennen.

Genetica biedt perspectief

Volgens De Baets is genetische selectie daarom een veelbelovend terrein voor verder onderzoek. Voedermaatregelen zoals tijdelijke voederbeperking of betaïne toevoegen aan het rantsoen hadden daarentegen geen aantoonbaar effect op het verminderen van hittestress.

Bloedanalyses toonden aan dat de dieren tijdens warme periodes een verstoorde zuur-basebalans ontwikkelden. Daardoor bleven ook problemen zoals brozere eierschalen en een lagere legproductie bestaan. ‘Deze maatregelen kunnen de prestaties onder hitteomstandigheden niet corrigeren’, stelt de onderzoekers.

Kansrijk bij vleeskuikens

Bij vleeskuikens ziet De Baets meer mogelijkheden voor aangepaste voeding. Een lager ruweiwitgehalte in het rantsoen kan de warmteproductie tijdens de vertering beperken. Daarnaast kan een hoger vetgehalte helpen om voldoende energie op te nemen wanneer kuikens tijdens warme dagen minder voer opnemen.

Tegelijkertijd waarschuwt de onderzoeker voor de keerzijde van deze strategie. Onder normale temperaturen kunnen dezelfde aanpassingen leiden tot een tragere groei en een minder gunstige voederconversie. ‘Het formuleren van een optimaal rantsoen voor wisselende klimaatomstandigheden blijft daardoor bijzonder complex’, zegt zij.

Wateradditieven

Ook verschillende additieven via het drinkwater werden onderzocht bij vleeskuikens. Daarbij ging het onder meer om polyfenolen, essentiële oliën, betaïne en functionele aminozuren. Geen van deze gangbare maatregelen leidde in de proeven tot minder hittestress of betere technische resultaten. Sommige behandelingen hadden zelfs ongewenste neveneffecten.

Volgens De Baets onderstreept dit dat de effectiviteit van maatregelen sterk afhankelijk is van de omstandigheden op het bedrijf. Daarom pleit zij voor een goede risicobeoordeling en praktische beslissingsondersteuning voor pluimveehouders.

De resultaten zijn afkomstig uit het doctoraat van De Baets binnen het VLAIO-LA-project Coolchicks. De opgedane kennis wordt gebruikt om bestaande actieplannen, rekenmodules en hulpmiddelen voor de aanpak van hittestress verder te verfijnen.