‘Gestructureerde data: de nieuwe goudmijn van Europa?’

Vrijwel elke nieuwe wet bevat inmiddels een data-onderdeel. Dat zien we terug in regelgeving rond kunstmest, in de plannen voor het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en in de visie op de toekomst van de Europese veehouderij. Het vormt steeds vaker de basis voor doelsturing: niet langer alleen generieke regels, maar sturen op wat daadwerkelijk op het bedrijf gebeurt.

In dat kader is het logisch dat in 2025 CEADS is gestart: een Europees samenwerkingsverband dat werkt aan een veilige en betrouwbare data-infrastructuur voor landbouwdata. Doel is het delen van data eenvoudiger en duidelijker te maken, tussen overheden en private partijen als boeren, verwerkers en andere schakels in de keten. Als Europa serieus mee wil blijven doen naast grootmachten als China en de Verenigde Staten, is zo’n gezamenlijke data-aanpak onmisbaar.

Zonder heldere afspraken en vertrouwen tussen landen blijft waardevolle data ongebruikt op de plank liggen. Nederland neemt daarbij een bijzondere positie in. Vergeleken met veel andere Europese landen hebben wij een zeer hoge datadichtheid. Met andere woorden: per vierkante meter landbouwgrond leggen we hier meer vast dan bijvoorbeeld in Roemenië of Bulgarije. Er zijn grote verschillen binnen Europa, waarin West-Europa voorop loopt. Dat biedt kansen om die voorsprong te benutten, maar het brengt ook verantwoordelijkheid met zich mee.

In Nederland wachten we niet af wat Europa bepaalt. Met True Value Language (een methode om duurzaamheidsprestaties van bedrijven geharmoniseerd vast te leggen) en DESA (de Nederlandse data-infrastructuur voor de landbouw) wordt nu al gewerkt aan antwoorden op praktische vragen. Denk aan: van wie is data, hoe zorgen we voor eenduidige definities en rekenregels, en vooral: hoe maken we er in de keten waarde mee?

Het is belangrijk dat de Nederlandse landbouw samen met ketenpartijen en overheid nu positie kiezen richting Europa. Doen we dat niet, dan wordt data vooral iets wat ons wordt opgelegd, in plaats van iets waar we zelf voordeel uit halen. Juist door gezamenlijk op te trekken kunnen we ervoor zorgen dat data niet alleen dient voor toezicht en afrekening, maar ook voor beloning van vakmanschap en prestaties. Wie aan tafel zit, bepaalt mee; wie afwacht, krijgt de rekening. En die rekening komt onvermijdelijk ook op het boerenerf terecht.