Van Essen maakt speerpunt van vestigingssteun en grondbank

Met slechts 8 procent van de boeren onder de 40 jaar maakt Van Essen zich sterk voor het ondersteunen van de nieuwe generatie boeren. Hij noemt die extra ondersteuning noodzakelijk om het platteland leefbaar en toekomstbestendig te houden.

Van Essen gaf aan dat het kabinet kritisch wil kijken of de ondersteuning die er nu al is bij bijvoorbeeld bedrijfsovername in de praktijk wel voldoende effectief is. Zo moet de vestigingssteun om fiscale redenen in het jaar van uitkering worden uitgegeven. Dat brengt soms onnodige druk en spanning met zich mee, zeiden de jonge agrariërs tegen Van Essen.

De minister zei na afloop van de ontmoeting met de jonge boeren dat ondersteuning voor jonge boeren een speerpunt is in zijn beleid. ‘Ik heb het in de Kamer ook al een paar keer aangegeven, maar ook vanavond laten blijken dat ik voor jonge boeren echt wel een lans wil breken. Niet alleen in het nieuwe pakket, maar ook in mijn beleid de komende jaren.’

Bedrag onvoldoende

De huidige vestigingssteun bedraagt maximaal 80.000 euro. Onder jonge boeren leeft echter het gevoel dat dit bedrag onvoldoende is om daadwerkelijk het verschil te maken bij een bedrijfsovername. Van Essen herkent dat beeld. ‘Ik hoor wel vaker dat ze zeggen: het is heel mooi, maar een groot gedeelte gaat al op aan adviseur en notariskosten.’

Voor de bewindsman is dat aanleiding om het bedrag opnieuw tegen het licht te houden. ‘Ik weet ook dat het geld hartstikke welkom is. Maar als we echt een verschil willen maken, is er misschien nog iets meer nodig.’

Naast nationale regelingen wees de minister ook op Europese inzet. Zo wordt binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid meer geld vrijgemaakt voor jonge ondernemers. ‘Er komt weer nieuwe regeling generatievernieuwing uit. Ik heb met Eurocommissaris Hansen gesproken en toegelicht dat we 6 procent van ons GLB-geld gaan uitgeven aan jonge boeren.’

Hoge grondprijzen

Jonge boeren krijgen ook te maken met de hoge grondprijzen. Van Essen liet blijken dit ook een voornaam onderwerp te vinden. Met een grondbank wil hij boeren ondersteunen in de verduurzaming van hun bedrijfsvoering. De oprichting ervan werd al aangekondigd in het coalitieakkoord. Het doel is om grondmobiliteit te vergroten en extensivering mogelijk te maken.

‘We onderzoeken of we daar een aantrekkelijke vrijwillige regeling voor kunnen maken’, zegt Van Essen. De bedoeling is om deze aan te bieden aan boeren die straks gebruik gaan maken van de nieuwe regeling voor vrijwillige bedrijfsbeëindiging. ‘We gaan niet in een regeling opnemen dat we de grond van stoppende boeren verplicht gaan opkopen. Maar we willen de mogelijkheid bieden dat diegene die stopt ook de grond aan ons kan verkopen tegen marktconforme prijzen.’

De aangekochte grond kan vervolgens worden ingezet binnen gebiedsprocessen om de agrarische structuur te versterken. Van Essen erkent dat een vrijwillige regeling minder zekerheid biedt over het aantal hectares dat in de grondbank komt. ‘Ja, maar ik ben ook een liberaal en het eigendomsrecht is ook belangrijk in dit land.’

Vrijwillige grondaankoop

Bovendien wijst de minister op het feit dat verplichte opkoop bij beëindigingsregelingen door het additionaliteitsbeginsel in de Europese natuurwetgeving zal leiden tot een herbestemming van de grond voor natuur. Met een vrijwillige regeling wordt dit vermeden.

Overigens kan door de overheid opgekochte landbouwgrond wel voor ander doelen worden gebruikt, erkent Van Essen. ‘Ik heb natuurlijk wel collega-ministers om rekening mee te houden. Maar ik maak hen ook deelgenoot van de worsteling waar de landbouw mee zit. Als we dit op willen lossen, dan moeten we dus ook wat bieden aan boeren. Dat staat voor mij buiten kijf. Van de landbouwminister mag je verwachten dat die blijft vechten voor wat er onder welk kopje in het coalitieakkoord staat. Als je de landbouw wilt extensiveren dan moet je ook grond kunnen bieden. En niet alleen maar de optie van minder dieren.’