Energiemarkt houdt adem in: brandstofprijzen slaan alle kanten op

De prijs van ruwe Brentolie daalde de afgelopen twee dagen naar een prijs van 100 Amerikaanse dollar per vat. Ook de prijzen van diesel en gas daalden mee. Inmiddels noteert datzelfde vat ruwe Brentolie weer een prijs van bijna 109 dollar, een stijging van 9 procent. Ook diesel staat bij LTO op 198,55 euro per 100 liter, een stijging van 7,6 procent.

Hoewel sinds het begin van de oorlog de olie- en daarmee ook de dieselprijs flink zijn gestegen, bevindt de markt zich de afgelopen twee weken vooral in een zijwaartse fase, waarin de prijzen sterk op en neer bewegen. De markt handelt binnen een bandbreedte van grofweg tussen de 95 en 110 dollar per vat ruwe Brentolie, op basis van dagelijkse prijzen.

Het is nu vooral afwachten welke ontwikkelingen de doorslag gaan geven, zodat de prijs deze bandbreedte verlaat. Volgens energiestrategen van Rabobank ligt de kern van het probleem niet zozeer in de oorlog met Iran zelf, maar in de toekomst van de Straat van Hormuz. Zolang die gesloten blijft of slechts beperkt toegankelijk is, blijven de olie- en dieselprijzen hoog.

Volgens de strategen keren de olie- en dieselmarkten na het conflict niet zomaar terug naar het prijsniveau van voor de crisis. Zelfs als de spanningen volledig verdwijnen, blijft de markt achter met schade: beschadigde raffinaderijen, uitval van productie en transport dat op gang moet komen.

Nu liggen ongeveer 3.200 tankers en schepen te wachten bij de Straat van Hormuz. Ook oude raffinaderijen lopen een groter risico om nooit meer olie te kunnen produceren als de druk te lang van de installatie en leidingen af is. Het is bij oudere raffinaderijen moeilijker en kostbaarder om het proces weer op gang te brengen dan bij modernere installaties.

Een eventuele grondtroepenoperatie van de Amerikanen wordt door energie-experts gezien als een nieuwe escalatie die ervoor kan zorgen dat de olieprijs aan de bovenkant van de bandbreedte uitbreekt. Volgens de Rabobank-strategen kan de markt dan een prijs van boven de 150 dollar per vat verwachten.

Sinds de sancties op Russiche diesel is deze markt al aan de krappe kant, meldt Rabobank. Europa heeft te weinig eigen raffianagecapaciteit om voldoende diesel te produceren. Nieuwe raffinaderijen bouwen wordt niet gezien als realistische optie, doordat dit gemiddeld zeven jaar duurt.

De analisten van Rabobank verwachten dat sectoren zoals de landbouw op een gegeven moment hun dieselverbruik moeten terugschroeven. De prijzen zullen wereldwijd zo hoog worden dat het economisch niet langer rendabel is om gewassen te telen. In de praktijk betekent dit dat boeren in rijkere regio's zoals Europa hogere prijzen betalen, terwijl boeren in armere landen noodgedwongen minder diesel gebruiken.

Een lagere dieselproductie heeft dan ook directe gevolgen voor de voedselproductie. Maar er is ook een lichtpuntje: afschaling van de productie elders in de wereld kan de volumes en voorraden verkleinen en daardoor de prijzen van landbouwgewassen positief beïnvloeden.

Strategisch inkopen

Vooralsnog zien boeren alleen hogere brandstokosten en nog geen duidelijke hogere prijzen voor hun producten. De dieselprijzen liggen nog steeds ruim 40 procent hoger dan voor de oorlog in Iran. De kosten hiervan worden onvermijdelijk gevoeld, nu de werkzaamheden op het land zijn begonnen en ook loonwerkers dit doorberekenen in hun prijs.

Toch laat de volatiliteit op de markten ook een ander beeld zien. Prijsschommelingen betekenen namelijk ook kansen om hoge prijzen enigszins te temperen, door op het juiste moment in te kopen. Boeren spelen hier steeds vaker op in en laten hun dieseltank bij gunstigere prijzen bijvullen om zo kosten te besparen.

Op de olie- en dieselmarkt wordt daarom ook strategisch ingekocht, al vormt de prijsvorming tussen handelaren en raffinaderijen daarbij een uitdaging. De afweging tussen leveringszekerheid en prijsstabiliteit op de langere termijn speelt hierin een belangrijke rol.