Energieprijzen door het dak, markt vreest langdurige tekorten

De gasprijs stond op het hoogtepunt 17 procent hoger en handelt nu iets lager op 59 euro per megawattuur. De LTO-leden dieselprijs staat op 188 euro per vat.

Na uitval van de LNG-productie in Qatar en gasproductie in Irak, meldt afgelopen weekend ook Koeweit voorlopig te stoppen met het produceren van olie. Daarnaast heeft de Bahreinse olieraffinaderij Bapco Oil 'overmacht' afgekondigd na een vermoedelijk Iraanse droneaanval eerder vandaag. Dat betekent dat het bedrijf niet kan leveren zoals contractueel verplicht.

Steeds meer raffinaderijen in de golfregio kondigen productiebeperkende maatregelen aan nu de opslagcapaciteiten hun plafond bereiken en tankers geen nieuwe ladingen meer kunnen aannemen. Als het conflict zich langer voortsleept, wat analisten inmiddels verwachten, is het wachten totdat ook het grootst producerende land, Saudi-Arabië, haar productie beperkt.

Naast de productiestop, zorgt ook de stilgevallen scheepsvaart voor een verslechtering van de oliemarkt. Als daadwerkelijk fysieke tekorten ontstaan, kunnen deze veel lastiger worden aangevuld wanneer de productie weer op gang moet komen. Volgens analisten duurt het enkele weken voordat een raffinaderij weer op het oude niveau zit.

Het stilvallen van transport zorgt er ook voor dat de hoeveelheid beschikbare olie en diesel niet snel kan worden aangevuld. Gemiddeld doet een tanker er een maand over om vanaf de Perzische Golf in Nederland aan te komen. Gecombineerd met de productiestop zit je al gauw op een vertraging van anderhalve maand, waardoor de olie- en dieselprijzen er langer over doen om weer te zakken.

Door deze situatie vrezen beleggers dat er een nieuwe inflatiegolf en economische malaise kan ontstaan door hogere energieprijzen. Beurzen door heel Europa staan in de min, in navolging van de Aziatische markten. Ook de rente op staatsobligaties van zowel kort- als langlopende termijnen lopen op. Beleggers bereiden zich voor op een langdurig conflict.

Toch verloor de olieprijs later op de dag wat terrein. De Financial Times meldde dat de ministers van financiën van de G7-landen (Canada, Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten) een mogelijke gezamenlijke vrijgave van olie uit reserves gaan bespreken. Die stap wordt volgens de Britse zakenkrant gecoördineerd met het Internationaal Energieagentschap. De Franse president Macron meldde vanochtend ook dat het aansnijden van noodolievoorraden van de G7-landen wordt overwogen.

Voor olie hebben Europa en Nederland strategische voorraden liggen, in tegenstelling tot voor gas. Helaas is de verwerkingscapaciteit om ruwe olie te verwerken tot diesel beperkt, waar dit voor benzine veel groter is. Dit leidt ertoe dat de prijzen voor diesel in Europa sneller stijgen dan die voor benzine.

Olieproductie opschroeven

De OPEC-landen lieten vorige week weten de productie van olie op te schroeven, maar volgens analisten heeft dat weinig zin. Het leeuwendeel van deze productie ligt namelijk aan de verkeerde kant van de blokkade van de Straat van Hormuz. Een lichtpuntje is de mogelijkheid voor Saudi-Arabië om een deel van de olie-export te verleggen via een pijpleiding naar havens aan de Rode Zee. Maar de exportcapaciteit via deze havens is beperkt.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft militaire bescherming aangeboden voor het scheepsverkeer in de Straat van Hormuz. Die bescherming zou de scheepsvaart weer enigszins op gang kunnen helpen. Maar de Verenigde Staten hebben tijd nodig om dit voor te bereiden en zijn er volgens experts te weinig middelen aanwezig om dit op korte termijn te kunnen realiseren.