Nieuwe blik op mest in De Peel biedt verse inzichten

In de Peelregio komt veel samen: intensieve veehouderij, akkerbouw, druk op de natuur en hoge maatschappelijke verwachtingen. Dat maakt het gebied complex, maar tegelijkertijd ook kansrijk. De sleutel ligt niet alleen bij techniek, maar vooral in samenwerkingen tussen bedrijven binnen de regio.

Sterker nog, volgens voorzitter Mario Berkers van ZLTO-afdeling De Peel is het sluiten van de kringloop goed mogelijk. 'Door te focussen op het behalen van doelen in plaats van op de regels, zijn wij ervan overtuigd sneller en beter resultaat te bereiken.'

Regionaal belangenbehartiger Anke de Brouwer vult Berkers aan: 'Uit onderzoeksresultaten blijkt dat er helemaal geen mestoverschot is in De Peel. En zeker niet wanneer je kijkt naar de hoeveelheid rundveedrijfmest die hier wordt geproduceerd en de hoeveelheid grond in de regio.'

Brouwer en Berkers wijzen in het bijzonder op het vorig jaar verschenen rapport van HAS-student Menno Kaul, getiteld 'Mogelijkheid gebiedsplan Brabantse Peelgemeenten'. Meer precies richt het onderzoek zich op een 'advies naar mogelijkheden voor samenwerkingen tussen veehouderij en akkerbouw om kringlopen te sluiten op gebiedsniveau'.

Robuuste kringlooplandbouw

De discussie over mest richt zich vaak op emissies en normen. De Brouwer: 'Die zijn belangrijk, maar vertellen slechts een deel van het verhaal. Wie uitsluitend naar overschrijdingen kijkt, mist het bredere perspectief: mest vormt een essentieel onderdeel van een robuuste kringlooplandbouw, waarin nutriënten zoveel mogelijk binnen de regio worden benut.'

Het beeld dat provincie Noord-Brabant te veel mest heeft, vraagt daarom een stevige nuancering, schrijft Kaul in zijn rapport: 'Het gaat niet zozeer om een absoluut overschot, maar om een ruimtelijke en logistieke disbalans. Mest ontstaat geconcentreerd in veehouderijgebieden, terwijl de behoefte aan organische stof verspreid ligt.'

Een andere conclusie: door vraag en aanbod slimmer te koppelen, kan een belangrijk deel van het vermeende overschot een nuttige bestemming krijgen. Dat vraagt om gebiedsgerichte afspraken tussen veehouders en akkerbouwers. Niet alleen over zaken als mestvolumes, maar ook over de kwaliteit, de timing van de afzet en het wederzijds vertrouwen.

Waardevolle inbreng

Als mest wordt gezien als waardevolle inbreng verandert het gesprek tussen sector en omgeving. 'Mestverwerking en -verwaarding gelden vaak als kostenpost of een verplicht nummer. Maar ze kunnen bijdragen aan bredere doelen, zoals het scheiden van nutriënten. Tegelijkertijd geldt dat techniek alleen niet voldoende is. Zonder samenwerking blijft mest een logistiek vraagstuk in plaats van een gezamenlijke grondstofstrategie', staat in het rapport.

Juist in De Peel, waar schaal en urgentie samenkomen, ligt een kans om kringlopen te sluiten. De Peel kan fungeren als voorbeeldregio voor een nieuwe manier van denken over mest. In de regio zijn kennis, ondernemerszin en schaal aanwezig. Dat betekent investeren in relaties tussen boeren, maar ook in transparantie richting maatschappij en overheid.

Kortom, mest verdient een andere benadering. Niet als restproduct dat moet verdwijnen, maar als bouwsteen voor een toekomstbestendige landbouw, aldus het onderzoek.