Plannen uit coalitieakkoord brengen stikstofdoelen nog niet binnen bereik

Nieuws Politiek René Bouwmeester 20 feb 2026 om 11:50uur

Met het maatregelenpakket uit het coalitieakkoord zet het kabinet een stap richting de eigen stikstofdoelen, maar die doelen zijn daarmee nog niet binnen bereik. Dat blijkt uit de analyse van het coalitieakkoord die het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) vrijdag hebben gepubliceerd.

De maatregelen die in het coalitieakkoord staan, brengen de stikstofdoelen nog niet binnen bereik. Dat stellen het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving.

Het maatregelenpakket van de coalitie van D66, VVD en CDA bestaat hoofdzakelijk uit uitgaven met een totaal van 20 miljard euro tot en met 2035. De belangrijkste maatregelen voor stikstofemissies zijn subsidiebudgetten voor vrijwillige beëindigingsregelingen voor veehouderijen en investeringen in landbouwtechnieken. Hierdoor krimpt de veestapel en groeit het aandeel emissiearme stallen. Maatregelen voor extensieve landbouw in gebieden rondom natuur dragen bij aan natuurherstel.

CPB en PBL plaatsen ook kanttekeningen. Het pakket bevat normeringen, zoals een grondgebondenheidsnorm, zonering rondom natuur en een vergunningsstelsel gebaseerd op doelvoorschriften. De meeste normen moeten in de komende jaren nog worden uitgewerkt en zijn nog niet concreet. Daardoor is het effect van deze maatregelen niet duidelijk en daarom niet meegenomen in de totale emissiereductie.

Ook wijzende beide planbureaus op mogelijke onderbenutting van subsidies. Zonder verdere uitwerking van normeringen en zonder afspraken met medeoverheden over de gebiedsgerichte aanpak bestaat het risico dat niet alle subsidiebudgetten uit het coalitieakkoord worden besteed. De maatregelen leiden vooral tot minder stikstofuitstoot door de landbouw. De in het coalitieakkoord gestelde doel van 42 tot 46 procent reductie in 2035 blijft nog buiten bereik. In plaats daarvan is een stikstofemissiereductie van 30 tot 42 procent haalbaar.

Klimaat

De reductie van de uitstoot van broeikasgassen vindt vooral plaats in de industrie door subsidiëring vanuit de SDE++ en in de elektriciteitssector door meer windenergie op zee. Bij de landbouw verwachten CBP en PBL een lichte daling in de emissies die wordt veroorzaakt door krimp van de veestapel, toepassing van methaanremmers en innovatie. Om de klimaatdoelen in 2050 te realiseren, is aanvullend beleid nodig.

• Lees ook: Wat merken boeren en tuinders de komende jaren van de regeringsplannen?

Het coalitieakkoord verbetert het overheidssaldo op de korte termijn, maar vooral op de lange termijn loopt de overheidsschuld op. Het coalitieakkoord verhoogt de defensie-uitgaven met het oog op het behalen van de nieuwe NAVO-norm en laat de uitgaven aan zorg en sociale zekerheid minder stijgen. Dat gebeurt onder meer via een hoger eigen risico, ombuigingen op de langdurige zorg en versoberingen in werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Tegelijk stijgen de lasten op inkomen en arbeid door het slechts gedeeltelijk corrigeren van belastingschijven voor inflatie en hogere premies.

Koopkracht

Het coalitieakkoord leidt tot een daling van de doorsnee koopkracht met 0,4 procent per jaar, vooral door hogere lasten. Lagere inkomens gaan er iets meer op achteruit dan hogere inkomens, omdat ze meer nadeel van het hogere eigen risico hebben en minder profiteren van de nieuwe kindregeling. De inkomenszekerheid neemt af door aanpassingen in de WW en WIA.

Tegelijkertijd versterkt het akkoord het menselijk kapitaal via hogere onderwijsuitgaven en verbeteren publieke infrastructuur en extra financiering voor scale-ups het investeringsklimaat. Maatregelen voor de woningmarkt vergroten op lange termijn licht het woningaanbod.