Friese uitbraak vogelgriep lijkt met sisser af te lopen

Dat zegt woordvoerder Frank Verhoef van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Hij stelt dat dit de eerste uitbraak bij runderen in Europa is. 'We wisten dat deze variant kon opduiken, nu is dit het geval.'

De woordvoerder benadrukt dat het om de in Europa heersende H5N1-variant gaat. Hoewel in de Verenigde Staten dezelfde variant onder melkvee heerst, betreft het hier een andere soort, die zich minder snel verspreidt. 'Op dit moment lijkt het virus niet onder rundvee te circuleren en blijft het bij deze koeien', zegt Verhoef. Wel vindt nog aanvullend onderzoek plaats op bloedmonsters van andere dieren.

Naar aanleiding van de vogelgriepruitbaken bij runderen in de Verenigde Staten heeft bureau Risicobeoordeling & onderzoek (BuRO) van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) al geruime tijd voor deze uitbraak in Friesland een uitgebreid advies opgesteld over de risico's van hoogpathogene vogelgriep (H5N1) bij melkvee.

Uit de Amerikaanse situatie blijkt dat het vogelgriepvirus bij melkvee met name via de melk wordt uitgescheiden. Besmette koeien kunnen symptomen vertonen als mastitis, een sterk verminderde melkgift, koorts en een gebrek aan eetlust.

Opvallend is dat bij deze Amerikaanse variant de melk van zieke dieren vaak afwijkend, dik en gelig oogt. Onderzoek wijst echter uit dat het virus ook al in de melktank aanwezig kan zijn voordat duidelijke ziekteverschijnselen in de koppel zichtbaar zijn. Ook koeien zonder symptomen kunnen het vogelgriepvirus uitscheiden.

Verhoef stelt dan ook dat dierenartsen en veehouders alert moeten zijn. 'Als de koe uierontsteking vertoont, mag de melk sowieso niet worden geleverd. Zeker in combinatie met ademhalingsproblemen is het goed om de dierenarts in te schakelen en eventueel een melding te doen bij het meldpunt voor meldingsplichtige dierziekten, zodat een eventuele besmetting van vogelgriep tijdig in beeld komt.'

Om de verspreiding tussen koeien via de melk te beperken, is het goed om strikte hygiëne en het grondig reinigen en ontsmetten van melk-apparatuur toe te passen.

Rauwe melk

Voor mensen is beroepsmatige blootstelling aan rauwe melk momenteel de belangrijkste risicofactor voor het oplopen van een infectie. Activiteiten als het melken zelf, het verwerken van rauwe melk en het reinigen van het melklokaal worden als risico gezien. In dat laatste geval gaat het om de verspreiding van stof en vochtdruppels.

Op basis van gegevens uit de Verenigde Staten blijkt dat het goed is om geen honden en katten in de stal te houden. Vooral katten kunnen ziek worden. Katten kunnen zelfs ernstig ziek worden na het drinken van rauwe, besmette melk. Vooralsnog is volgens Verhoef onduidelijk hoe de katten in ons land besmet zijn geraakt.

Pasteurisatie

Door pasteurisatie toe te passen, wordt het virus volledig geïnactiveerd. Daarna kan de behandelde melk zonder problemen tot zuivelproducten worden verwerkt. Voor het maken van rauwmelkse kaas of het drogen of fermenteren van rauwe melk is volgens BuRO nog onvoldoende bewijs om de veiligheid volledig te kunnen garanderen.

Omdat het bij de koeien in Friesland enkel gaat om antistoffen, is er geen sprake van een actieve besmetting en kan de melk na pasteurisatie gewoon worden verwerkt. Alle melk van dit bedrijf wordt dan ook verplicht ingezet voor gepasteuriseerde producten.

Actieve besmetting

Anders is het wanneer er een actieve vogelgriepbesmetting op een bedrijf is gevonden, blijkt uit het draaiboek. Dan gaan de alarmbellen nog harder af en worden forse maatregelen genomen. Zo geldt vanaf dat moment een strikt verbod op het afvoeren van levende dieren, mest en dierlijke producten.

De melk moet daarnaast worden vernietigd of behandeld om het virus te inactiveren. Verder geldt een algemeen vervoersverbod voor de dieren in de stallen en mogen alleen noodzakelijke personen de stallen onder strenge hygiënevoorwaarden betreden. En ook moeten de besmette runderen worden afgeschermd van wilde dieren of runderen van andere bedrijven.

Omdat de ziekte kan worden overgedragen op mensen, zijn ook het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de GGD in het draaiboek opgenomen. Zo wordt de gezondheid van de veehouder, gezinsleden en personeel gemonitord en gescreend op humane infecties. Is dit het geval, dan volgt een grootschalig onderzoek om verspreiding bij mensen in kaart te brengen.