De D66'er die het boerenvertrouwen moet terugwinnen: wie is Jaimi van Essen?

D66-leider en beoogd minister-president Rob Jetten wil ministers in zijn kabinet die met 'een frisse blik' aan hun taak beginnen en helpen bij het oplossen van onder meer de stikstofcrisis. Jetten wil loskomen van wat hij de 'verhitte politieke discussie' noemt, die een paar jaar geleden is verhard. Dat kwam onder meer door uitspraken van partijgenoot Tjeerd de Groot die pleitte voor een halvering van de veestapel om zo de stikstofemissie terug te dringen en daarmee een boerenprotest ontketende.

Of de 34-jarige Van Essen die 'frisse blik' heeft, moet blijken. Feit is dat hij een eigen kijk heeft op de sector. Hij is opgegroeid in de plattelandsgemeente Losser, op een steenworp van de Duitse grens. Zijn Twentse tongval verraadt nog altijd waar zijn wortels liggen. Hij studeerde politicologie in Nijmegen en European Studies in Enschede. Na zijn studie werkte hij als adviseur bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in Den Haag.

In Losser zet Van Essen ook zijn eerste stappen in de politiek; eerst in de gemeenteraad, maar vanaf 2019 – op 27-jarige leeftijd – als wethouder. In die tijd werd hij samen met de nog jongere wethouder en het latere Kamerlid Jimme Nordkamp (toen PvdA) door toenmalig burgemeester Cia Kroon op bedrijfsbezoek gestuurd naar boeren en andere ondernemers.

Hinderlijk obstakel

Als wethouder Ruimtelijke Ordening in een plattelandsgemeente is het onvermijdelijk dat Van Essen ook geregeld om de tafel zit met vertegenwoordigers van de agrarische sector. De problematiek waar hij in een plattelandsgemeente als Losser mee te maken kreeg, ziet hij in de landelijke politiek terug.

Van Essen gaf in die tijd aan dat hij anders keek naar de veehouderij dan De Groot. Sterker nog, ingewijden stellen dat Van Essen zich verzette tegen de harde lijn van zijn partijgenoot. Bij ontmoetingen met boeren vormden de standpunten van het Kamerlid een hinderlijk obstakel. Van Essen werd erop aangesproken, voelde het wantrouwen en moest het gesprek aangaan om vertrouwen te winnen.

Verbinding

In 2024 wordt Van Essen wethouder in Deventer. Collega-bestuurders en raadsleden hebben hem in de stad aan de IJssel leren kennen als een man die zich dossiers snel eigen maakt. Ze noemen hem benaderbaar, een getalenteerd bestuurder en sympathiek. Van Essen zou met veel belanghebbenden spreken voor hij een besluit neemt en focussen op de verbinding met alle partijen, ook als die een andere mening zijn toegedaan.

De voordracht voor het ministerschap heeft ook in Deventer voor opgetrokken wenkbrauwen gezorgd. Niet omdat wordt getwijfeld aan zijn vaardigheden, maar vooral omdat hij nu al de stap naar Den Haag maakt. Dat zijn ambities verder reiken dan de gemeente was in het gemeentebestuur wel bekend.

Ervaring

In Den Haag krijgt Van Essen de zware taak het stikstofdossier vlot te trekken en de land- en tuinbouw toekomstbestendig te maken. Criticasters stellen dat hij geen bestuurlijk zwaargewicht is en politieke – Haagse – ervaring mist, zeker op de landbouwdossiers. Anderen prijzen hem omdat hij bereid is te luisteren en de verbinding zoekt. Zij denken dat hij inmiddels voldoende bagage heeft om deze functie te bekleden.

Van Essen profileert zich als natuurliefhebber en heeft zich voor natuurinitiatieven ingezet. Toch zal hij de lijn in het coalitieakkoord volgen. Daarin staan afspraken die deels overeenkomen met ideeën van LTO en NAJK om de land- en tuinbouw een helder toekomstperspectief te geven.

Ten opzichte van partijgenoten kiest Van Essen een pragmatische aanpak boven een harde ideologische lijn. Hij opereert aan de rechterflank binnen zijn partij. De politicus (getrouwd, hardloper en wijnkenner) zegt het winnen van het vertrouwen van de agrarische sector als zijn eerste opgave te zien.