Voorkeur gaat uit naar bovenover ploegen, mits er voldoende grip is

On-land ploegen wordt steeds populairder; op zware kleigrond zou inmiddels een derde bovenover worden geploegd. Voordeel van on-land ploegen is dat de verdichting bovenin de teeltlaag blijft, waardoor deze eenvoudiger is op te heffen. Dit in tegenstelling tot ploegen in de voor, waarbij de verdichting dieper in de grond ontstaat.

Maar bovenover ploegen kent ook uitdagingen, zoals te zien tijdens een demo in Zeewolde, georganiseerd door Ceres Horti Advice en LTO Noord. De zware klei werd daar midden in de winter geploegd door Kuhn, Ermo, Lemken, Kverneland en Koeckhoven. Elke fabrikant heeft inmiddels meerdere modellen in het assortiment waarmee zowel on-land als in de voor is te ploegen.

'Het aandeel on-land ploegen is meer dan verdubbeld ten opzichte van pakweg tien jaar geleden', stelt Michiel Kisteman van Kverneland. Hij schat het huidige aandeel in op 25 procent. 'Daarin reken ik België en Luxemburg mee. Dit zijn landen waar minder bovenover wordt geploegd. In Nederland is gps-geleiding wijdverbreid; dit is nodig om aansluiting te houden.'

Om te gemakkelijker te kunnen schakelen tussen on-land en in de voor ploegen én om het trekpunt in het midden van de trekker te houden, is een mechanisme tussen de kop en het frame gezet. Kverneland heeft hiervoor een parallellogramconstructie ontwikkeld. Dit maakt verstellen van de treklijn overbodig.

Kisteman: 'Omwille van het trekpunt beginnen wij met on-land ploegen bij een vijfschaar. De kleine John Deere 6R of New Holland met korte wielbasis passen qua spoorbreedte binnen die werkbreedte. Bij grotere trekkers is een zes- of zevenschaar beter. Als je met vier scharen gaat ploegen, dan ligt het trekpunt uit het midden. Dit geeft meer kans op slip of wringen.'

Snel wisselen

De instelling voor on-land ploegen is vaak een standaardoptie die je afhankelijk van de omstandigheden snel wilt kunnen toepassen, zonder veel instellingen te moeten veranderen. Kverneland introduceerde daarom op de Agritechnica een i-Plough 3500 B isobus-ploeg, waarmee het wisselen tussen ploegen in de voor en on-land kan zonder uit te stappen.

Uitdaging bij bovenover ploegen is het houden van voldoende grip. Omdat dit via bandenkeuze niet altijd lukt, ontstaat de neiging om meer gewicht in de schaal te leggen. Dat botst echter met het doel om de bodem te ontzien. En daarbij bieden bredere banden ook niet altijd soelaas. Zo bleven een Deutz Fahr op brede IF900/50R42-banden en een achtschaar Kverneland Ecomat On-land tijdens de demo in Zeewolde langs de kant staan.

'De toplaag op de zware kleigrond zonder groenbemester was tijdens de demo eigenlijk net te nat en te vet, waardoor al te brede banden vollopen en de kammen niet goed lossen. Daardoor ga je een soort van drijven', legt akkerbouwer Ruud Enthoven uit Zeewolde uit.

Agri Traxion

Als oplossing voor voldoende grip herintroduceerde Enthoven jaren geleden het stappenwiel, dat hij nu ook aan collega's verkoopt onder de naam Agri Traxion. 'We ploegen er zelf al heel wat jaren mee en sinds 2021 hebben we circa veertig sets verkocht aan collega's.'

De minimale bandenmaat voor het stappenwiel is 650/65R38. Via een Molcon-cilinderkoppeling op de velg zijn afhankelijk van de wieldiameter kokerspijlen gemonteerd. Deze prikken zo'n 10 centimeter in de grond en reduceren daardoor het percentage slip tot nul.

Zo kan het dat een relatief lichte New Holland T6.160 prima met een negenschaar Koeckhoven-ecoploeg uit de voeten kan. De kokers zijn met twee pennen vastgezet en kunnen inschuiven voor transport over verharding. Sommige bezoekers vrezen dat een stappenwiel een aanslag is op de achteras en aandrijflijn van de trekker, die door het uitsluiten van slip immers alle krachten moeten opvangen.

Enthoven weerspreekt dit: 'Als je maar rustig rijdt, is er niets aan de hand. Ik heb zelfs een klant die er zijn betonpaden mee oversteekt. Het is niet comfortabel en goed voor beton en materieel, maar als je het rustig doet, kan er veel.'