Landbouw en keten missen 'één taal' over duurzaamheid

Volgens directeur Cees-Jan Adema van de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) is 'één taal voor verduurzaming' een randvoorwaarde. 'Wanneer je het hebt over financiële verslaglegging van bedrijven, zijn er wel heldere definities. Bijvoorbeeld over hoe je als bedrijf daarop scoort. Dat is op het gebied van duurzaamheid niet zo. Daar moeten afspraken over gemaakt worden; het liefst internationaal én Europees.'

Een vrije markteconomie is volgens Alex Datema, directeur Food & Agri Nederland bij Rabobank, belangrijk. 'Ook voor verduurzaming. Maar de overheid moet wel als marktmeester optreden om de regels met betrekking tot verduurzaming vast te stellen.'

Het eerlijke verhaal

Volgens Datema hoort bij verduurzaming het eerlijke verhaal en gesprek over de waarde van voedsel. Dat betekent dat er ook een prijs aan hangt. 'Maar dat eerlijke verhaal richting de consument is wel nodig. En dus moet niet gekozen worden voor de laagste prijs. Denk aan 'true value', waarbij we het hebben over de echte waarde van voedselproductie en de kosten van verduurzaming ook doorberekend kunnen worden.'

Volgens voorzitter Ger Koopmans van LTO Nederland is het juist in deze tijd belangrijk dat wordt gewerkt aan verdienmodellen voor de landbouw van de toekomst. 'Presidenten Donald Trump, Vladimir Poetin en Xi Jinping zijn druk bezig om de bestaande wereldorde te veranderen. Wat is daarop het antwoord van Europa? Een sterke Europese en Nederlandse landbouw is van cruciaal belang in een ingewikkelde internationale wereld.'

Koopmans wijst erop dat ook in het verleden strategische keuzes zijn gemaakt waar Europa nu nog de vruchten van plukt. 'Mij wordt weleens gevraagd waarom er twintig jaar geleden tien nieuwe landen bij de Europese Unie kwamen. Of waarom er zoveel geld vanuit Europa in Polen is gestoken. Het resultaat is wel dat Polen er nu sterk voor staat, met een sterke landbouw en een groot leger.'

Keuzes maken voor de lange termijn

Ook nu is het belangrijk dat er politiek keuzes gemaakt worden voor de agrarische sector. Keuzes waarvan de uitkomsten over vijf, tien of twintig jaar nog steeds merkbaar zijn, aldus Koopmans. 'Er moeten verdienmodellen komen waar de landbouw mee aan de slag kan voor de toekomst, zodat de sector de juiste plek en ruimte krijgt.'

Landbouweconoom Roel Jongeneel van Wageningen Social & Economic Research schetst op de Grüne Woche dat er veel verschillende keuzes gemaakt kunnen worden om een verdienmodel te creëren voor verduurzaming van de land- en tuinbouw.

Voorbeelden zijn het produceren van premium producten en verbreding van bedrijven met bijvoorbeeld een zorgboerderij of burgerparticipatie. 'Het is de uitdaging om een toereikende beloning te krijgen voor boeren en tuinders voor een gewaardeerde bijdrage aan de maatschappij.'

Vergunningverlening

LTO-bestuurder en melkveehouder Thijs Rompelberg vroeg aandacht voor de vergunningverlening en moeilijke financiering voor boeren die willen verduurzamen. Op zijn eigen bedrijf wil hij aan de slag met een installatie voor groen gas. 'Als we niet te maken hadden gehad met een grote onzekerheid over de uitvoering hadden we misschien wel vijf jaar eerder kunnen starten en hadden we al vijf jaar eerder bij kunnen dragen aan verduurzaming.'

Rompelberg: 'Heel veel boeren willen echt wel investeren in verduurzaming, in bijvoorbeeld emissiereducerende technieken. Maar dan is wel perspectief en duidelijkheid nodig. Want dan wil je er ook in investeren. Dan komt er een beweging op gang. Het liefst verdienen we verduurzaming terug via de markt.

Maar als dat niet mogelijk is moet de overheid beschikbaar blijven voor cofinanciering. Dan kunnen we als sector aan de slag en maken we een echte verduurzamingsslag. Als boeren durven te investeren, dan zijn er ook minder subsidies nodig en kost het allemaal veel minder geld.'