Meeste boeren hebben plannen om te investeren in 2026

Achtergrond Economie René Bouwmeester 07 jan 2026 om 06:30uur

Een meerderheid van de boeren en tuinders heeft plannen om te investeren in het eigen bedrijf, blijkt uit het Nieuwe Oogst Trendonderzoek 2026. Ondanks grote uitdagingen voor agrarisch ondernemers, heeft bijna twee derde van hen voldoende vertrouwen om geld in de onderneming te stoppen.

In de afgelopen vijf jaar zijn er diverse ontwikkelingen geweest die op een of andere manier ontwrichtend zijn voor de agrarische sector: een nieuwe samenstelling in de Tweede Kamer, geopolitieke onrust, de doormodderende stikstofkwestie en schommelende prijzen van energie en kunstmest. En dan zijn er nog sectorspecifieke uitdagingen, zoals een krimpend pakket gewasbeschermingsmiddelen, vogelgriep en afnemende mestplaatsingsruimte.

Dat de meeste ondernemers wel willen investeren duidt op optimisme over de toekomst, een groeiambitie, vertrouwen in de markt en een proactieve houding om te innoveren, verduurzamen en de concurrentie voor te blijven. Een aantal populaire investeringsdoelen zijn echter gericht op de instandhouding van het huidige niveau van het bedrijf.

In totaal geeft 62,8 procent van de ondernemers aan dit jaar te willen investeren in het eigen bedrijf. Dat percentage is weliswaar minder hoog dan in 2025 (67,9 procent) en 2024 (66,9 procent), maar wel in lijn met de afgelopen vijf jaar. In 2023 dook de investeringsbereidheid naar het laagste punt (56,6 procent). In 2022, het eerste jaar van het Trendonderzoek, gaf 62,2 procent aan te willen investeren.

De populairste investeringsdoelen zijn, net als voorgaande jaren, algemeen onderhoud (36,7 procent), nieuwe stallen of gebouwen (30,4 procent), nieuwe trekkers of mechanisatie (24,5 procent) of grondaankoop voor extensivering (17,3 procent).

Energieopwekking

Opvallend is dat energieopwekking als investeringsdoel aan populariteit heeft ingeboet. In het onderzoek van 2023 had 49,4 procent van de respondenten het voornemen om hier geld voor vrij te maken. Op dit moment heeft nog 7,5 procent van de deelnemers aan het onderzoek zulke plannen.

Het dalende animo heeft verschillende oorzaken. De Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) heeft deze eind vorig jaar op een rij gezet. Vanaf 2027 is er geen budget meer gereserveerd voor de verduurzamingsregeling SDE++ en deze regeling wordt door de NVDE juist gezien als de motor achter duurzame energie.

Het Nieuwe Oogst Trendonderzoek onder 715 boeren en tuinders

Het Nieuwe Oogst Trendonderzoek 2026 is een opiniepeiling onder boeren en tuinders over agrarisch ondernemen en het ondernemersklimaat in Nederland. De vierde editie van het onderzoek vond plaats van 1 tot en met 17 december 2025. De resultaten werden vastgesteld op basis van een enquête die bestaat uit 38 vragen, en een peiling naar de politieke voorkeur. Aan de enquête deden 715 boeren en tuinders mee. De sectoren met de grootste vertegenwoordiging zijn de melkveehouderij (39,7 procent) en akkerbouw (29,5 procent). Noord-Brabant is met 17,7 procent de meest vertegenwoordigde provincie in het onderzoek, gevolgd door Gelderland (13,6 procent).

Daarnaast kwam uit onderzoek van Nieuwe Oogst in september al naar voren dat veel agrariërs hindernissen zien om te investeren in energieopwekking. Het gaat daarbij om onder meer een onvoorspelbaar overheidsbeleid, onzekerheid over de opbrengst en de terugverdientijd en netcongestie.

Investeren in neventak

Een kleine groep deelnemers (6,1 procent) wil investeren in een neventak. Daarbij zijn verkoop aan huis (34,6 procent) en kampeervoorzieningen (30,8 procent) de meest genoemde opties. Als het gaat om de wijze waarop de ondernemer de emissie van stikstof op het bedrijf wil terugdringen, dan overheerst de voorkeur voor het toepassen van innovatie (36,6 procent), boven extensiveren (15,6 procent) en regeneratieve landbouw (10,1 procent).

De groep zonder investeringsplannen (36,7 procent), heeft daar verschillende redenen voor. Zo vindt 35,7 procent van deze groep dat het eigen bedrijf goed is zoals het nu is. Andere redenen die vaak worden genoemd zijn het onzekere landbouwbeleid (29,8 procent), een onzekere markt (23,0 procent) en een gebrek aan financiële ruimte (21,4 procent).

19,0 procent vindt ook de toekomst van het eigen bedrijf te onzeker. Daarnaast is er een deel dat in de toelichting aangeeft niet te investeren omdat ze willen stoppen, afbouwen, geen opvolger hebben of het bedrijf willen overdragen.

Agrarisch ondernemers zien over het algemeen voldoende perspectief om hun bedrijf te financieren. 80,4 procent is tevreden met de financieringsmogelijkheden. Dit percentage was niet eerder zo hoog. In 2025 vond 75,2 procent van de deelnemers de mogelijkheden tot tevredenheid stemmen, het jaar daarvoor 67,9 procent.

Pas-melders

De groep die wel moeite ondervindt, zit tussen wal en schip, zoals een melkveehouder uit Noord-Holland verwoordt. 'Als PAS-melder is alles onzeker: bedrijfsopvolging, financiering en investering.' Hij is niet de enige deelnemer die aangeeft in zo'n situatie te zitten.

Canada populairste bestemming

Een beperkt deel van de agrarisch ondernemers overweegt te emigreren: 12,1 procent. Dit percentage is vergelijkbaar met eerdere trendonderzoeken. De respondenten geven verschillende redenen voor emigratie in de aanvullende antwoorden, waaronder de hoge regeldruk, het gebrek aan ondernemersruimte en het ontbreken van maatschappelijke waardering voor boer en tuinder. Canada is, net als in voorgaande jaren, voor de meeste agrariërs de gedroomde bestemming (44,7 procent), gevolgd door Frankrijk (18,4 procent) en Nieuw-Zeeland (17,1 procent).

De focus van de onderneming ligt bij een grote groep (44 procent) op 'stabilisatie'. Het aandeel ondernemers dat wil groeien (13,6 procent) is bijna net zo groot als het aandeel dat het rustiger aan wil doen (14,6 procent). Toch geeft ook een deel aan het moeilijk te hebben. 'Overleven', antwoordt een fruitteler uit Noord-Brabant op de vraag waar zijn focus op ligt. Hij is zeker niet de enige die dit antwoord geeft.

Ongeveer de helft van de boeren en tuinders (52,2 procent) neemt maatregelen tegen financiële risico's. Dit aandeel is vergelijkbaar met verleden jaar. De populairste maatregel is het aanhouden van een grotere financiële buffer (79,5 procent).