Camera+helpt+problemen+in+varkensstal+oplossen
Achtergrond
© Ulco Wesselink

Camera helpt problemen in varkensstal oplossen

Camerabeelden in combinatie met sensorinformatie kunnen helpen bij het krijgen van inzicht over wat er in een varkensstal gebeurt en hoe het stalklimaat werkelijk is. Dat kan de sleutel zijn om problemen te verhelpen en resultaten te verbeteren. De Universitaire Landbouwhuisdieren Praktijk in Harmelen ontwikkelt nieuwe mogelijkheden.

Op het filmpje zijn dragende zeugen in een grote groepsstal te zien. In beeld verschijnt een varkenshouder die voorzichtig zijn weg zoekt tussen de liggende en staande zeugen. Zijn aanwezigheid zorgt niet voor onrust in de stal. Wel voor nieuwsgierigheid. Een paar zeugen lopen achter de varkenshouder aan om te kijken wat hij doet.

'In deze stal hadden we camera's opgehangen omdat op dit bedrijf sprake was van een verhoogd percentage verwerpers. We konden niet goed de vinger leggen op de oorzaak', vertelt Wikke Kuller, dierenarts en onderzoeker bij de Universitaire Landbouwhuisdieren Praktijk (ULP) in Harmelen.

Opleiden

Door de verbinding met de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht is ULP een bijzondere dierenartsenpraktijk. Naast reguliere activiteiten van een dierenartsenpraktijk werkt ULP in opdracht van de faculteit mee aan het opleiden van toekomstige dierenartsen die in het laatste jaar van hun studie zijn.

Zieke varkens doen zich altijd beter voor dan ze zijn

Wikke Kuller, dierenarts en onderzoeker Universitaire Landbouwhuisdieren Praktijk in Harmelen

Daarnaast is het uitvoeren van veterinair praktijkonderzoek een groeiende activiteit. Uitzoeken hoe moderne technieken bruikbaar zijn bij bedrijfsbegeleiding maakt daar veel van uit. 'Sinds een jaar of drie hangen we camera's in varkensstallen op. Dat levert veel meer informatie op over de dieren dan een momentopname', merkt Kuller op.

Nieuwsgierig

'Als je een afdeling binnenkomt, staan alle varkens op omdat het nieuwsgierige dieren zijn. Van nature zijn varkens vluchtdieren. Dat maakt dat zieke dieren zich altijd beter voordoen dan ze in werkelijkheid zijn. Daardoor is het niet altijd makkelijk om ziekte te onderkennen, als je in een afdeling rondkijkt', zegt de dierenarts.

In de stal zijn de standaardproblemen te zien. 'Maar soms is het nuttig om langer te kijken. ook 's nachts. Bezoeken van erfbetreders vinden bovendien meestal plaats op een moment dat er plek is in de agenda en dat hoeft niet het tijdstip te zijn dat dieren laten zien dat ze ziek zijn.'

Volgens Kuller kunnen camera's dan een praktisch hulpmiddel zijn. 'Bij de varkenshouder met te veel verwerpers wilden we uitsluiten dat stress bij de zeugen, veroorzaakt door de interactie met de varkenshouder, een factor van betekenis zou kunnen zijn. De camerabeelden laten ons zien dat omgang van de veehouder met de dieren zeer vriendelijk is.'

De Healthy Climate Monitor weegt bijna niets en is makkelijk in een afdeling op te hangen.
De Healthy Climate Monitor weegt bijna niets en is makkelijk in een afdeling op te hangen. © Ulco Wesselink

Kraamafdeling

Kuller start een volgend filmpje. 'Dit zijn beelden van een kraamafdeling op een bedrijf dat problemen had met geboortediarree. Camera's hebben we opgehangen omdat we vermoedden dat te veel geboortes mogelijk niet probleemloos zouden verlopen.'

Op het filmpje zijn pasgeboren biggen te zien die dicht op elkaar kruipen in een hoekje van het hok. Ze liggen niet onder de warmtelamp. Niet zo vreemd, want de lamp brandt niet. Kou noemt de dierenarts een grote risicofactor voor het ontstaan van geboortediarree.

'Zonder voldoende verwarming zakt de lichaamstemperatuur van een pasgeboren big binnen een half uur met een aantal graden. De camerabeelden maakten ons duidelijk dat de varkenshouder regelmatig vergat om de warmtelampen in te schakelen.'

Vleesvarkens

Het volgende filmpje toont beelden van vleesvarkens in een grote groep. 'Het uitvalspercentage was op dit bedrijf opgelopen tot ruim 8 procent. Het gaat om een jong bedrijf. De vleesvarkensstal was anderhalf jaar oud, dat door de gezondheidsproblemen ernstig in het nauw raakte. Een faillissement dreigde.'

Kuller vertelt dat aan het ophangen van de camera's allerlei onderzoeken vooraf zijn gegaan. 'In eerste instantie richtten we ons op het voer, maar daar bleek niets mis mee te zijn.' Ook metingen van het stalklimaat leverden niets op. Diverse bloedonderzoeken om ziekteverwekkers op te sporen, volgden. Maar ook daarmee lukte het niet om de vinger op de zere plek te leggen.

Stalklimaat

'Onze conclusie was dat het toch bijna niet anders kon of er moest iets mis zijn met het stalklimaat, ook al was dat een paar keer grondig nagekeken.'

De camerabeelden tonen vleesvarkens van een kilo of 70 die samen liggen op de dichte vloer. Zo op het eerste oog niets mis mee. 'Maar kijk eens goed', zegt Kuller. 'De varkens liggen niet zoals ze normaal horen te liggen: op hun zij met de poten gestrekt.'

Klaar om te vluchten

De varkens op de camerabeelden liggen op hun buik, hebben de poten onder het lichaam en de oren gespitst. De dierenarts herkent het beeld. 'Ze zijn klaar om te vluchten. Dit beeld duidt op een stressfactor.' Wederom werd de leverancier van de apparatuur voor de beheersing van het stalklimaat erbij gehaald.

Grondig onderzoek leverde uiteindelijk op dat er een bug in de software van het besturingssysteem zat. 'Daardoor gingen 'at random' de ventilatiekleppen onverwacht helemaal open. Zo'n onvoorspelbare verstoring van het stalklimaat zorgt voor chronische stress.'

Beelden in combinatie met sensorinformatie
De Universitaire Landbouwhuisdieren Praktijk (ULP) in Harmelen beschikt sinds kort over de Healthy Climate Monitor. Dit apparaat is een combinatie van een fotocamera met diverse sensoren. Per beeld legt de Healthy Climate Monitor gegevens vast over luchtdruk, geluid, temperatuur, luchtvochtigheid, licht, beweging, ammoniak, CO2 en concentratie (fijn)stof. De bedenker van het apparaat is dierenarts Josine Gelauf van ULP. Samen met haar echtgenoot combineerde ze verschillende technieken in sensormodule. Het apparaat ziet eruit als een soort harde kunststof bal aan een ketting. 'Het weegt bijna niets en is makkelijk in een afdeling op te hangen', vertelt Gelauf. Ze toont foto's van gespeende biggen die op de roosters liggen. 'De bijbehorende meetgegevens duiden op een te hoog CO2-gehalte in de afdeling. De varkenshouder veronderstelde dat hij voldoende ventileerde, maar dat bleek niet te kloppen. We merken dat het tonen van beelden in combinatie met de sensorinformatie helpt om de ogen van varkenshouders te openen', zegt Gelauf. 'Het is mijn missie om te bereiken dat er in varkensstallen geen sprake meer is van overschrijding van maximale gehaltes in de stallucht. Dat is niet alleen goed voor de varkens in de stal, maar ook voor de mensen die er werken.' Gelauf verwacht dat het registreren van klimaatgegevens in combinatie met het op beeld vastleggen van het gedrag van de varkens kan helpen om meer grip te krijgen op regelmatig voorkomende problemen. 'Denk aan staartbijten of een te hoog antibioticagebruik bij vleesvarkens door longproblemen. Het stalklimaat blijkt minder vaak in orde te zijn dan mensen denken.'

Weer

  • Dinsdag
    18° / 11°
    10 %
  • Woensdag
    17° / 9°
    10 %
  • Donderdag
    19° / 7°
    30 %
Meer weer