'Deltaplan tegen schadelijke exoten is hoognodig'

Dat stelt Rob Leuven, de eerste hoogleraar Invasiebiologie. Hij houdt zijn inaugurele rede 'Over grenzen van soorten' op 7 september aan de Radboud Universiteit.

Door klimaatverandering en verdergaande globalisering van handel en vervoer is er een snelle toename van schadelijke exoten in Nederland. De daarbovenop zeer moeilijke beheersbaarheid van veel probleemsoorten maakt het duidelijk dat (inter)nationale, regionale en lokale coördinatie en afstemming van maatregelen nodig zijn.

Stijgende kosten

'Een deltaplan is hoognodig om de stijgende maatschappelijke kosten, risico's voor volksgezondheid en de ongewenste milieueffecten van gevaarlijke exoten te beteugelen', aldus Leuven.

Kernpunt van zijn deltaplan is het opstellen van een nationale lijst van risicovolle exoten voor natuur, milieu, economie en volksgezondheid. Er bestaat een Europese exotenverordening, maar veel invasieve soorten kunnen daarmee niet worden geweerd of beheerd.

Deze exoten zijn bijvoorbeeld elders in Europa inheems. Het gaat onder meer om de Amerikaanse rivierkreeften die vele schade aan sloten en het slootleven veroorzaken. Of andere soorten zolas de zwartbekgrondels, Ponto-Kaspische vlokreeften of de Chinese moerasslak. Voor de aanpak van deze exoten is een nationale lijst in aanvulling op de bestaande 'Unielijst' met 49 invasieve soorten van EU belang.

'Exotenvrij'-verklaring

Leuven is voorstander van het invoeren van een landelijk verplichte 'exotenvrij'-verklaring bij grondverzet, grondtransacties en de inzet van beheermachines. Dat beperkt snelle en verdere verspreiding van probleemsoorten zoals Aziatische duizendknopen, Reuzenbalsemien en grote waternavel. Bovendien beveelt hij aan dat alle gemeenten en waterbeheerders samen met (particuliere) terreinbeheerders gebiedsgerichte plannen van aanpak opstellen.

Leuven pleit verder voor meer burgerwetenschap en participatief milieubeheer om kosten voor monitoring en beheer van exoten te verminderen. Dat vraagt wel om financiële middelen voor bijvoorbeeld professionele coördinatie, scholing en begeleiding van vrijwilligers. Ook is meer overheidgeld nodig voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs over risico's en beheer van exoten.