‘Duurzaamheid niet alleen op bord van boer’

Arno de SnooDe machtsverhoudingen binnen de voedselketen zijn de afgelopen decennia flink verschoven. Zaad- en diervoederbedrijven, de levensmiddelenindustrie, banken, supermarkten, consumenten en maatschappelijke organisaties hebben tegenwoordig veel invloed. Ook worden de spelers in de keten steeds internationaler, stelt de WRR die een belangrijke adviseur is van de overheid.
Zo hebben bedrijven die zaad, kunstmest en pesticiden produceren door het toegenomen belang van biochemische technologie een vooraanstaande plaats verworven in het voedselsysteem. Een klein aantal bedrijven heeft door een golf van fusies en overnames een dominante marktpositie verworven.
Verderop in de keten nemen mondiale levensmiddelenbedrijven een steeds belangrijkere positie in op de markt.
Tegelijkertijd zijn er toenemende zorgen of voedsel wel duurzaam en ecologische verantwoord wordt geproduceerd. Ook de gevolgen voor de volksgezondheid van de intensieve voedselproductie houden de gemoederen bezig.

Alle schakels

In het advies stelt de WRR dat het overheidsbeleid zich moet aanpassen aan de nieuwe situatie. Veel beleid op het gebied van duurzaamheid is gericht op de primaire sector. Maar de landbouw is niet de enige schakel in de keten waar aandacht voor duurzaamheid moet zijn. Ook de latere schakels van de productieketens zijn cruciaal, stelt de raad.
‘Eisen van afnemers op het gebied van minimaal te leveren volumes, product- en processtandaarden, de samenstelling van producten en de wijze van verpakken en verhandelen hebben een doorwerking door de keten heen. Beleid dat de ecologische houdbaarheid van de voedselvoorziening dient, zal zich ook op deze schakels moeten richten.’
Ook de consument moet worden aangesproken, zo staat in het advies. ‘Gezond eten moet via een breed pakket aan maatregelen onder de aandacht worden gebracht. Dat kan door educatie, voorlichting en het aanpassen van het aanbod. Het aanpassen van het aanbod kan door afspraken te maken met de levensmiddelenindustrie, retail en horeca.’

Zere plek

De WRR legt de vinger op de zere plek, stelt directeur Thijs Cuijpers van LTO Nederland. ‘Met name waar het gaat om mededinging staat het huidige overheidsbeleid de ontwikkeling naar een houdbaar voedselnet in de weg. Daarvoor moet meer aandacht voor komen’, vindt hij.
‘De raad benadrukt dat de verantwoordelijkheid voor het oplossen van de vraagstukken waar we nu voor staan, nooit bij één schakel in de keten gelegd kan worden’, zegt Cuijpers. ‘Alle schakels, nationaal en internationaal, hebben een verantwoordelijkheid. Geen ketenpartij mag duiken.’