Algenteelt op boerderijniveau

‘Voor de productie van algen heb je niet veel CO2 nodig. Een vertakking van een WKK is in principe voldoende. Kleine vergisters leveren voldoende CO2. Algen worden misschien niet meteen het vierde gewas op een agrarisch bedrijf, toch kunnen ze een essentieel onderdeel vormen in de kringloop’, legt Bert Knol uit. Algen bevatten specifieke stoffen zoals antioxidanten en omega 3- en 6-vetzuren, die door de voedingsindustrie als zeer waardevol worden gezien. ‘Maar algen bevatten ook eiwitten en prebiotische eigenschappen die goed passen in het rantsoen van het melkvee. De restwarmte van de vergister kan voor het algenproductiesysteem worden benut.’
Algaecom ziet veel heil in een gesloten systeem. De onderneming werkt met zakken die aan rekken hangen of tussen gaaswandjes zijn geplaatst. Er wordt gebruikgemaakt van een dunne waterlaag. Hier is voor gekozen omdat deze werkwijze het hoogste rendement, ongeveer 2 tot 3 gram algen per liter, oplevert. Voor de groei van de algen worden rookgassen, als bron voor de benodigde CO2, gebruikt.
Restwarmte wordt ingezet om ook in het koude seizoen een hoge productie mogelijk te maken. ‘Een open teelt is erg gevoelig voor invasies. Grazers eten de algen op. De productiekosten van gesloten systemen zullen in totaal niet eens hoger liggen. Als je meer grammen per liter oogst door een dubbele dichtheid en met een kleine kans op calamiteiten, zal de jaarproductie uiteindelijk hoger liggen’, zegt Knol.

Opschalen

De algen moeten uiteindelijk de vergisters rendabel houden. Op dit moment proberen Knol en Schoondorp de technische mogelijkheden naar een hoger plan te tillen, zodat de productie uiteindelijk kan worden opgeschaald. ‘De grootste uitdaging waar we momenteel voor staan is het koelen in de zomer. Als de felle zon op de systemen staat, dan lopen de temperaturen eenvoudig op. We moeten alles op alles zetten om de temperatuur in het water onder de 30 graden te houden, anders gaan ze dood. De oplossing is nog niet gevonden. In Portugal is een gesloten systeem van 1 hectare. Daar zijn grote tanks geplaatst om de systemen te koelen. De productie krijgt dan een industrieel karakter. Wij geloven meer in een simpel systeem door de combinatie van verschillende systemen. Daar zijn we druk mee bezig en zullen we ons in Leeuwarden en de Eemshaven ook op richten.’
De locatie van een 2.500 vierkante meter in Leeuwarden wordt binnen afzienbare tijd in productie genomen. Algaecom onderzoekt dan op drie plekken het opschalen van algenteelt in een gesloten systeem.
‘We zijn in Delfzijl begonnen met een systeem dat we kant-en-klaar hebben gekocht. We hebben bekeken welke reactor het beste past bij onze formule, namelijk de kweek van algen op reststromen zoals rookgassen en afvalwater. De gekochte systemen voldeden uiteindelijk niet. Daarom hebben we een eigen systeem ontwikkeld en daar experimenteren we mee in Groningen-Hoogkerk.’
Algaecom heeft twee doelstellingen: ‘De kostprijs van algen moet omlaag en we willen op grotere schaal produceren.’ De agrarische sector heeft bovendien behoefte aan een oplossing voor de slecht renderende vergisters. De ondernemers willen ook de mineralenkringloop op het bedrijf sluiten. ‘Het digestaat kan worden ingezet voor de productie van algen die een interessante diervoedercomponent hebben. Natuurlijk moet er nog wel een extra stap plaatsvinden om de algen te drogen om zo de 40 procent vetten en 20 procent eiwitten goed te benutten.’

prachtige omgeving

De Dairy Campus is volgens Knol de optimale plek om de volgende stap te maken. ‘Het is gewoon een prachtige omgeving. De combinatie met de veehouderij geeft het onderzoek een extra dimensie. De relaties in de landbouw kunnen we op deze manier beter uitdiepen.’ Dirkse Milieu Techniek uit Joure richt zich in Leeuwarden op het zuiveren van biogas. ‘De CO2 die uit het gas wordt gehaald, kan weer worden benut voor de algen.’
Een algenboerderij is in de ogen van Knol een volgende stap. ‘Bij ons leefde al een aantal jaren het idee om een boerderij van 10 hectare met gesloten algensystemen te realiseren. Dat blijkt nog een stap te ver, maar 2 hectare is wel realistisch. We kunnen natuurlijk optimaal profiteren van de reststromen in de Eemshaven. Uiteindelijk is hoogwaardige bulkproductie het doel. De algen moeten geschikt zijn voor de bovenkant van de voedingsmarkt voor dieren, vissen en schaal- en schelpdieren. Ook de humane voeding is een optie.’

Martin de Vries