Europese boeren slaan alarm over GLB: ‘Voorkom historische fout’

De oproep staat in de Stockholm Verklaring die donderdag tijdens het twaalfde Europese Boerencongres in de Zweedse hoofdstad werd aangenomen. De verklaring is opgesteld door Copa-Cogeca, de koepel van Europese landbouworganisaties en agrarische coöperaties.

Volgens de organisaties staan boeren onder toenemende druk door klimaatverandering, geopolitieke spanningen, hoge kosten, marktschommelingen en een groeiende regeldruk. Tegelijkertijd neemt het aantal landbouwbedrijven af en wordt het voor boeren steeds moeilijker om te investeren en voldoende inkomen te realiseren.

Strategische pijler

In de verklaring stellen de landbouworganisaties dat voedselproductie een strategische pijler is onder de Europese veiligheid. Boeren zouden volgens hen niet alleen voedsel produceren, maar ook bijdragen aan de veerkracht van plattelandsgebieden, energievoorziening en crisisbestendigheid. Daarom pleiten zij voor een GLB-budget dat minimaal op het huidige niveau blijft en wordt gecorrigeerd voor inflatie. Daarnaast moet de Europese landbouwgelden volgens hen geoormerkt blijven en beschermd worden tegen concurrentie met andere Europese beleidsdoelen.

Een tweede belangrijk punt is het behoud van het gemeenschappelijke karakter van het GLB. De organisaties vrezen dat de huidige voorstellen voor de nieuwe meerjarenbegroting (2028-2034) leiden tot een vergaande nationalisering van het landbouwbeleid. Dat zou volgens hen afbreuk doen aan de interne markt en voor ongelijke concurrentievoorwaarden tussen lidstaten zorgen.

Verder vragen de boerenorganisaties om meer investeringen in innovatie, digitalisering, waterbeheer, infrastructuur en de bio-economie. Ook willen zij sterkere markt- en crisisinstrumenten, minder administratieve lasten en meer zekerheid voor boeren die willen investeren of een bedrijf willen overnemen.

Solide basis

Volgens Copa-Cogeca bevinden de onderhandelingen over de Europese meerjarenbegroting zich op een cruciaal moment. De organisatie spreekt van ‘Europa's laatste kans om de solide basis onder de landbouw te herstellen’ en waarschuwt dat besluiten over het GLB en de Europese begroting mede bepalen of Europa in de toekomst veilig, concurrerend en veerkrachtig blijft.

Ook LTO Nederland heeft de verklaring ondertekend. De organisatie stelt dat het GLB essentieel is voor voedselzekerheid, vergroening, strategische autonomie en het concurrentievermogen van de Europese landbouw. Thijs Rompelberg, LLTB-voorzitter en vicevoorzitter van LTO, vertegenwoordigde de Nederlandse belangenbehartiger tijdens het congres in Stockholm.

LTO doet ook een oproep aan de Nederlandse politiek. De organisatie wijst erop dat de Europese Commissie al een korting van ruim 24 procent op het GLB-budget heeft voorgesteld ten opzichte van de huidige periode. Volgens LTO moet Den Haag niet aandringen op nog verdere verlagingen. De organisatie roept het kabinet en de Tweede Kamer op de voorgestelde reductie niet verder te vergroten, mede vanwege het belang van GLB-gelden voor natuurbeheer en verduurzaming van de sector.

Lees ook: Verdeeldheid in Kamer en Europa over landbouwmiljarden in EU-begroting

Het boerencongres viel dit jaar samen met de EU-top in Brussel over de Europese meerjarenbegroting voor 2028-2034. Tijdens dat overleg bereikten de lidstaten nog geen akkoord. Voorzitter António Costa van de Europese Raad heeft daarom voor 26 november een extra top aangekondigd om de verschillen te overbruggen. Zijn doel is om in december een definitief akkoord te sluiten.

Volgens Costa is snelheid noodzakelijk omdat uitstel gevolgen kan hebben voor de uitvoering van de nieuwe begroting vanaf 1 januari 2028. Lukt het niet om dit jaar overeenstemming te bereiken, dan dreigen de verkiezingen in onder meer Frankrijk, Italië en Polen de onderhandelingen maandenlang te vertragen. Een akkoord zou dan mogelijk pas in mei of zelfs oktober 2027 kunnen worden bereikt.