Pluimveevleesketen heeft een waarde van miljarden euro’s

Voor de productie van pluimveevlees is een hele keten actief. Die start bij de fokkerijen die via gerichte selectie hanen en hennenlijnen produceren. Deze grootouderdieren zorgen voor de productie van broedeieren. De eieren gaan naar de broederijen en de eendagshaantjes en -hennetjes gaan grotendeels naar Nederland, maar ook naar omringende landen.

Om hoeveel bedrijven, broedeieren en eendagskuikens het gaat, staat niet in de factsheet over de pluimveevleessector in Nederland van Wageningen Social & Economic Research. Kanttekening bij de genoemde getallen is dat het niet de recentste cijfers betreft.

‘Momenteel werken we aan nieuwe cijfers, berekend met een andere methodiek’, zegt Economic Researcher Mariël Benus. ‘Die zullen beter inzicht geven in de bijdrage van de pluimveevleesketen aan de economie en het aantal arbeidsplaatsen.’

Ruimte voor 2,7 miljoen dieren

De factsheet start bij de opfokbedrijven waar de eendagshaantjes en -hennetjes voor een periode van zeventien weken naartoe gaan. Die zestig bedrijven hebben samen ruimte voor 2,7 miljoen dieren.

Na de opfok gaan de hanen en hennen naar de ouderdierbedrijven. In Nederland zijn dat er zo’n 160 die samen 4,7 miljoen dieren houden. De eieren gaan naar de twaalf broederijen in Nederland en een deel wordt als broedei geëxporteerd.

Op de broederijen komen iedere week 8 tot 9 miljoen eendagskuikens uit het ei. Een deel daarvan gaat naar het buitenland, met name Duitsland en België en komt ook voor een deel weer als vleeskuiken terug naar Nederland.

Het grootste deel van de eendagskuikens gaat naar de vleeskuikenbedrijven in Nederland. Dat zijn zo’n 610 bedrijven die samen 41 miljoen vleeskuikens per ronde kunnen laten opgroeien. Op de reguliere vleeskuikenbedrijven bereiken de vleeskuikens in zes tot zeven weken hun slachtgewicht. De trager groeiende rassen voor het Beter Leven-keurmerk hebben er acht weken voor nodig.

Biologische vleeskuikens zijn pas na tien weken op het juiste gewicht. Het aandeel Beter Leven- en biologische vleeskuikens is zo’n 47 procent van het totaal.

De vleeskuikens gaan naar een van de veertien slachterijen. Die produceren in Nederland jaarlijks samen ruim 900.000 ton pluimveevlees. Ongeveer de helft van de productie blijft in Nederland. Dat zijn voor de versmarkt, inclusief verse vleeswaren, vrijwel uitsluitend Beter Leven-kuikens. Andere afnemers zijn de foodservice en verwerkende bedrijven die bijvoorbeeld kipnuggets of kipsaté produceren.

Export naar Duitsland

De andere helft van het in Nederland geproduceerde pluimveevlees gaat de grens over. Het grootste deel hiervan op korte afstand. De grootste afnemer is Duitsland. In waarde is dit land goed voor een kwart van de totale export van Nederlands pluimveevlees. Met 20 procent van de waarde komt het Verenigd Koninkrijk op de tweede plek.

Andere grote afnemers binnen de EU zijn Frankrijk en België, met ieder 11 procent van de exportwaarde, en Spanje met 4 procent van de exportwaarde. Dan gaat er nog 23 procent van de export naar alle andere EU-landen. De resterende 6 procent wordt buiten de EU, zonder het Verenigd Koninkrijk, afgezet.

Technbedrijven leveren 1,6 miljard euro aan exportwaarde
Naast de directe werkgelegenheid kent de pluimveeketen een flink aantal technologische bedrijven die hun roots in de pluimveesector hebben. Doordat de Nederlandse pluimveebedrijven, net als de bedrijven in de rest van de keten, steeds op zoek zijn naar een hogere efficiëntie en een manier om betere en voedselveilige producten te leveren, kunnen zij door met innoveren.

Nederland is volgens voorzitter Jan Wolleswinkel van het Dutch Poulty Centre wereldleider op het gebied van broed- en eiersorteermachines, slachterijoplossingen, vleesverwerking en geïntegreerde huisvestingssystemen. Daarbij kijkt hij naar bedrijven als Meyn Food Processing Technology, Marel Stork Poultry Processing, Moba, Vencomatic, Royal Pas Reform Hatchery Techonology en Hatchtech.

Die bedrijven leveren doorgaans nog maar een klein deel van hun producten in Nederland. Recente cijfers zijn er niet. In 2016 was Nederland nog goed voor 25 procent en kwam 75 procent van de omzet uit het buitenland. Dit vertegenwoordigde toen een waarde van 1,6 miljard euro. De bedrijven kenden toen drieduizend tot vierduizend doorgaans hoogwaardige arbeidsplaatsen.

Sinds 2016 zijn veel bedrijven volgens Wolleswinkel alleen maar gegroeid. Wereldwijd groeit de consumptie van pluimveevlees en eieren. Dat zorgt voor een toenemende vraag naar de Nederlandse producten. Om ervoor te zorgen dat de bedrijven kunnen doorontwikkelen, is het nodig dat er in Nederland voldoende primaire pluimveebedrijven blijven om die ontwikkelingen te helpen vervolmaken.

De pluimveevleesketen levert in totaal een flinke bijdrage aan de Nederlandse economie. De vleespluimveehouders zelf zorgen voor een productiewaarde van zo’n 850 miljoen euro, op basis van de laatste cijfers van 2022. De pluimveevleesketen van slachterijen tot en met de verwerking tot eindproducten voegt 1,63 miljard euro aan waarde toe. Die cijfers zijn niet zomaar op te tellen, blijkt uit de factsheet.

Nepluvi, de overkoepelende organisatie van de pluimveevleesverwerkende bedrijven, publiceert in haar jaarverslag van 2025 de nieuwste cijfers. Hieruit blijkt dat de Nederlands pluimveebedrijven vorig jaar 991.490 ton pluimveevlees produceerden. De verwerkende bedrijven importeren daarnaast nog eens 1.146.689 ton vlees.

Grootste leveranciers

Duitsland is de grootste leverancier met 260.000 ton, gevolgd door Polen met 180.000 ton en België met 116.000 ton. Van buiten de EU komt er pluimveevlees uit Brazilië (151.000 ton), Thailand (96.000 ton), Oekraïne (80.000 ton), het Verenigd Koninkrijk (52.000 ton) en China (44.000 ton).

Nederland kan hierdoor 1.597.006 ton pluimveevlees exporteren. Duitsland is met 451.000 ton de grootse afnemer, gevolgd door België met 191.000 ton. Van buiten de EU is het Verenigd Koninkrijk de derde grootste afnemer met 186.000 ton. Frankrijk staat met 177.000 ton op de vierde plaats.

De totale export vertegenwoordigd volgens het jaarverslag een waarde van 4,76 miljard euro. Dat is ruim 1,5 miljard euro meer dan de 3,23 miljard euro die de import kost.

14,5 arbeidsplaatsen

Hoeveel directe werkgelegenheid er op de achthonderd primaire bedrijven is, vermeldt de factsheet niet. De cijfers uit 2022 laten wel zien dat er in de keten na de pluimveebedrijven 11.600 arbeidsjaren zijn. Dat betekent dat ieder pluimveebedrijf voor 14,5 arbeidsplaatsen in de keten zorgt.

Daaronder vallen onder andere de toeleverende bedrijven zoals de mengvoer- en installatiebedrijven, pluimveeservicebedrijven die zorgen voor het vangen en transporteurs. Veel van de arbeid vindt plaats op de slachterijen en bij de verwerking van het pluimveevlees.