Gegevens van boerenbedrijven toch openbaar, ondanks protest LTO

Milieuorganisatie MOB had de minister in 2023 om onder meer de aantallen dieren, stalgegevens en geteelde gewassen van alle boeren gevraagd, via een zogeheten Woo-verzoek. Eerst wilde het ministerie die gegevens niet delen, maar toenmalig landbouwminister Femke Wiersma stemde in februari alsnog in. De agrarische organisaties stapten naar de rechter om de openbaarmaking van de gegevens te schorsen.

‘De rechtbank oordeelt dat de belangenorganisaties onvoldoende hebben onderbouwd dat de agrariërs ernstig worden benadeeld als de gegevens openbaar worden gemaakt’, schrijft rechtbank Utrecht. Het oordeel is daarmee in lijn met wat de Raad van State in een andere procedure vorig jaar ook al stelde.

Emissiegegevens

Inhoudelijk kwalificeert de voorzieningenrechter huisvestingsgegevens, locatiegegevens en dieraantallen als emissiegegevens. Dat een deel van deze informatie eerder openbaar is gemaakt, dat het om historische gegevens gaat of dat gegevens betrekking hebben op oudere huisvestingssystemen, staat volgens de rechter een hernieuwde openbaarmaking niet in de weg.

Gegevens uit de landbouwtelling over landgebruik en gewascodes worden als milieugegevens aangemerkt. Daarbij is ruimte voor een belangenafweging. Maar de voorzieningenrechter laat het belang van openbaarheid in dit geval zwaarder wegen dan dat van agrariërs bij niet-openbaarmaking. Ook de uitzonderingsgronden in de Wet open overheid (Woo) maakten geen verschil voor het oordeel van de rechter.

Zorgen over gevolgen

De belangenbehartigers zijn teleurgesteld over de uitkomst en maken zich grote zorgen over de gevolgen voor agrarisch ondernemers en hun gezinnen. Zij beseffen hoe groot de impact van deze openbaarmaking is.

Naar schatting beschikt ongeveer 50 procent van de agrariërs niet over een volledige vergunning voor alle activiteiten. Zij mochten er op basis van het destijds geldende overheidsbeleid op vertrouwen dat daarvoor geen aanvullende vergunning nodig was en hebben vanuit dat uitgangspunt vaak forse investeringen gedaan.

Dat MOB nu gegevens over een lange reeks jaren uit de landbouwtelling en Gecombineerde opgave kan inzien, zorgt volgens de vier organisaties voor extra onzekerheid en stress. Het heeft een diepe impact op agrarische gezinnen, benadrukt de organisatie.

De belangenbehartigers houden er rekening mee dat MOB de historische gegevens gebruikt om referentiesituaties vast te stellen en de gegevens inzet voor handhavingsverzoeken of verzoeken tot intrekking van vergunningen. Juist tegen de achtergrond van de bestaande vergunningenproblematiek vergroot dit de zorgen op het boerenerf.

Vertrouwen in overheid

LTO, POV, KAVB en Vee & Logistiek vrezen dat de uitspraak het vertrouwen van boeren in de overheid onder druk zet. De ondernemers hebben hun gegevens in de Gecombineerde opgave steeds aan de overheid verstrekt in de veronderstelling dat daarmee vertrouwelijk wordt omgegaan.

Openbaarmaking van gevoelige informatie die is te herleiden tot individuele bedrijven en gezinnen, schaadt het vertrouwen. De belangenbehartigers vinden dat de wetgever en overheid oog moeten hebben voor de context waarin deze gegevens zijn verstrekt en voor de reële gevolgen van openbaarmaking.

De Tweede Kamer stemde enkele weken geleden in met een motie waarin het kabinet werd opgeroepen de gegevens van boeren in Woo-verzoeken zoveel mogelijk te anonimiseren. LTO roept het kabinet op deze motie ten uitvoer te brengen.