‘Onduidelijkheid rond stikstofbeleid schaadt ook economie’

In het publieke debat gaat het vaak over protesterende boeren en de politieke discussie, terwijl de daadwerkelijke gevolgen van het beleid minder aandacht krijgen. Meer duidelijkheid en een aanpak waarbij de daadwerkelijke vermindering van de stikstofuitstoot centraal staat, kunnen het vertrouwen herstellen.

Stikstofonzekerheid zadelt boeren op met financieel risico. Sinds de uitspraak van de Raad van State in 2019 is er veel onduidelijkheid. De overheid wil de uitstoot van stikstof, met name ammoniak uit de landbouw, terugdringen om kwetsbare natuurgebieden te beschermen. Boeren investeren soms tonnen in stalsystemen die de uitstoot moeten verminderen. Sommige systemen blijken later onvoldoende te werken of de rechter stelt ze ter discussie.

Voor boeren betekent dat een groot financieel risico. Een nieuw stalsysteem kan honderdduizenden euro’s kosten, terwijl niet zeker is of de investering over enkele jaren nog aan de regels voldoet. Daardoor stellen boeren investeringen uit. Ook bedrijven die volgens de regels handelden, krijgen soms te maken met handhaving of het intrekken van hun vergunning.

Het intrekken van natuurvergunningen zorgt voor onrust. In de provincie Noord-Brabant dreigt een situatie waarin de vergunningen van vijf pluimveebedrijven worden ingetrokken. Als dat gebeurt, kan dat de aanleiding zijn voor meer intrekkingsverzoeken. Met name familiebedrijven die al generaties bestaan, dreigen daardoor te verdwijnen.

Uitkopen biedt niet altijd de beste oplossing. Op sommige plekken zijn al voor honderden miljoenen euro's aan bedrijven uitgekocht, terwijl de stikstofuitstoot rond natuurgebieden hoog blijft. De vraag is daarom of de overheid het beschikbare geld effectiever kan inzetten voor maatregelen die de uitstoot daadwerkelijk verminderen.

Verplaatsen naar buitenland

Als bedrijven verdwijnen, kan dat gevolgen hebben voor de Nederlandse economie. Het risico bestaat dat de productie zich verplaatst naar het buitenland, waar andere eisen gelden. Dit verplaatst het probleem deels in plaats van het op te lossen.

Een alternatief is om sterker te sturen op daadwerkelijke reductie. Het probleem op dit moment is dat veel stalsystemen niet onvoldoende zekerheid bieden voor reductie volgens de hoogste bestuursrechter. Dit wordt gebaseerd op onderzoeken. Stalsystemen kunnen 24 uur per dag worden gemeten, zodat duidelijk wordt hoeveel stikstof ze daadwerkelijk verminderen.

Meten is niet dé oplossing

Als een systeem de beloofde reductie niet haalt, zou een aanpassing moeten volgen. Zo kan blijken dat extra maatregelen nodig zijn. Een goedgekeurd systeem moet immers in de praktijk werken. Uiteraard is meten niet dé oplossing omdat in bijvoorbeeld melkveestallen met veel meer aspecten rekening gehouden moet worden.

Naar mijn mening kan een duidelijk meetproces op locatie de stikstofdiscussie verduidelijken: systemen die wel goed functioneren, kunnen dat aantoonbaar maken en daarmee ook weer zekerheid bieden aan ondernemers die verder willen innoveren. Dat laatste staat nu namelijk stil omdat ondernemers geen duidelijkheid hebben over de vraag of de investering ook wel werkt.

Volg de laatste berichtgeving over het stikstofdossier op onze themapagina