‘PBL-rapport bewijst dat stapeling van maatregelen een te zware opgave is’

De maatregelen zijn financieel zwaar, de uitvoerbaarheid is onzeker en de exacte impact van alle gestapelde normen op het boerenerf is nog niet scherp, is de conclusie NAJK over het PBL-rapport. ‘Het PBL bevestigt dat de rekening buitengewoon zwaar bij de boer terechtkomt. Wij willen via de gebieden en een generieke aanpak bijdragen aan stikstofreductie en natuurherstel, maar niet met een stapeling van normen waarvan onvoldoende duidelijk is of een jonge boer daar überhaupt aan kan voldoen’, zegt NAJK-bestuurder Merel Straathof.

Dat het huidige voorliggende stikstofpakket moet worden aangepast, wordt door de PBL-analyse alleen maar bevestigd volgens NAJK. Als het aan de belangenbehartiger van jonge boeren ligt, moet eerst worden vastgesteld welk reductieniveau technisch, juridisch en bedrijfseconomisch haalbaar is voordat boeren aan zware normen worden gebonden. Bovendien is de generieke korting die boven de sector hangt ‘onacceptabel en onnodig’, stelt NAJK.

Onvoldoende uitgewerkt

De belangenbehartiger ziet wel mogelijkheden in de stikstofbrief voor de invulling van additionaliteit, de gebiedsgerichte aanpak en gericht natuurherstel. Deze onderdelen van de brief zijn onvoldoende concreet voor het PBL om door te rekenen. Dit moet dus beter worden uitgewerkt, vindt ook NAJK.

‘De PBL-resultaten zijn voor ons het harde bewijs dat de aanpak anders moet. Wij zitten niet aan tafel voor een slap compromis, maar om te zorgen dat het beleid voor jonge boeren haalbaar, betaalbaar en rechtszeker wordt. Onze inzet is helder: het kabinet moet met een beter pakket komen, want met de huidige plannen kunnen jonge ondernemers geen toekomst bouwen’, stelt Straathof.

Welke boer doet het licht uit?

Een andere behartiger van agrarische belangen, Agractie, vraagt zich na het lezen van de PBL-reflectie af welke boer in 2035 het licht uitdoet. ‘Niet dat de reflectie een grote verrassing is. Avond aan avond wordt op informatieavonden van Agractie en andere partijen verteld wat de gevolgen zijn van de stikstofbrief. Dat blijkt allemaal waar te zijn. Sterker nog, het PBL suggereert dat het allemaal nog weleens niet genoeg zou kunnen zijn om het emissiereductiedoel van 42 tot 46 procent te kunnen halen en dat een generieke korting op de productierechten daarvan het logische gevolg zal zijn.’

Agractie verwacht dat acties vanuit de sector, mede door de analyse van het PBL, nog verder in hevigheid toenemen. ‘Daar waar de minister het in zijn brief nog heeft over duidelijkheid voor de boeren is het PBL veel directer. Veel boeren zullen dit volgens het PBL allemaal niet kunnen meemaken. De kosten die zij moeten maken om aan bedrijfsspecifieke normen te voldoen, zullen domweg te hoog zijn om als bedrijf te kunnen dragen. Het PBL verwacht dat veel boeren om die reden de handdoek in de ring gooien’, concludeert de organisatie.

Lees ook: ‘Behalen doel voor stikstof vraagt uiterste van sector en overheden’

De boerenactiegroep ziet in het PBL-rapport een bevestiging van zijn eigen gelijk dat de maatregelen van Van Essen de vergunningverlening niet gaan lostrekken en zeker niet op korte termijn. ‘ Zolang habitats boven de kritische depositiewaarde (KDW) zitten en de additionaliteit niet onderbouwd is, blijft de overschrijding van de KDW de grote bottleneck bij het afgeven van vergunningen. Ook volgens het PBL gaat het nog jaren duren voordat provincies plannen hebben gemaakt waarin de additionaliteit is onderbouwd.’