‘Behalen doel voor stikstof vraagt uiterste van sector en overheden’

Nieuws Politiek Tys Hallema 03 sep 2026 om 23:01uur

De door landbouwminister Jaimi van Essen voorgestelde stikstofmaatregelen kunnen een belangrijke stap zijn om de stikstofuitstoot te verlagen en de Nederlandse natuur te verbeteren. Tegelijkertijd zijn hiervoor ingrijpende beleidshervormingen nodig en moeten boeren zulke grote aanpassingen doen dat deze niet voor elk bedrijf haalbaar zijn.

Dat stelt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in een door het kabinet gevraagde analyse van de plannen. Volgens het PBL kan het uitstootdoel voor de landbouw binnen bereik komen, mits de maatregelen volledig worden ingevoerd en uitgevoerd. Maar de investeringen die hiervoor nodig zijn, zijn niet door elk bedrijf te realiseren. Het PBL becijfert dat melkveehouders hun ammoniakuitstoot per fosfaatrecht gemiddeld bijna moeten halveren om in 2035 aan de voorgestelde emissienormen te voldoen. Om het stikstofdoel daadwerkelijk te halen, is volgens het PBL ook een generieke korting van 5 tot 10 procent op productierechten nodig.

‘De dreiging dat boeren die aan de nieuwe regels zullen voldoen door deze korting in de toekomst toch extra dieren moeten wegdoen, maakt hun investeringsperspectief onzeker. Samen met alle regels die de komende jaren nog worden uitgewerkt is het toekomstperspectief voor veel boerengezinnen ongewis’, concludeert het PBL.

Daar staat tegenover dat met het maatregelenpakket een belangrijke stap naar natuurherstel wordt gezet. Tegelijkertijd zal de kritische depositiewaarde (KDW) in 2035 naar verwachting nog in meer dan de helft van alle stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden worden overschreden. Dat betekent dat vergunningverlening alleen kan worden vergemakkelijkt als overheden erin slagen om met andere natuurmaatregelen te onderbouwen dat voldoende wordt gedaan om verslechtering tegen te gaan.

Forse aanpassingen

Het PBL concludeert dat realisatie van het pakket ‘grenst aan wat in tien jaar uitvoerbaar is’. Veel boeren staan met het stikstofpakket van het kabinet voor een forse aanpassing van hun bedrijfsvoering. Daarnaast moeten ook overheden stevig aan de bak: zo is het voorgestelde beleid om elke boer afrekenbare emissienormen te geven op dit moment nog niet operationeel.

Ook het voorgestelde zoneringsbeleid behelst veel werk. Volgens de plannen moet 180.000 hectare, zo’n 10 procent van alle landbouwgrond in Nederland, anders worden ingericht. Volgens het PBL ligt de komende jaren de grootste uitdaging vooral in het uitvoerbaar maken van de maatregelen.

Volg de ontwikkelingen rond de stikstofmaatregelen op onze themapagina