‘Stikstofbrief moet van tafel, niet een beetje worden aangepast’

Dat de organisatie van de bijeenkomst in het Gelderse dorp rekening houdt met veel volk, blijkt al op de aanrijroute. Op verschillende rotondes buiten het dorp staan verkeersregelaars de toegestroomde boeren de juiste richting op te wijzen. Bij loonbedrijf Schimmel, waar de bijeenkomst plaatsvindt, zijn verschillende weilanden beschikbaar voor parkeren.

Met trekkers, vrachtwagens, auto’s en fietsen komt het publiek massaal toestromen. Bij de entree worden consumptiemunten en flyers uitgedeeld. Bij een kraampje zijn protestspandoeken te koop. De sfeer is gemoedelijk. Twee politieagenten kijken ontspannen toe hoe de massa een plekje zoekt.

Hoeveel mensen er exact zijn, is lastig te zeggen. De een schat het op 1.000, Agractie-voorman Erik Luiten spreekt zelfs over 1.500. In ieder geval is het volgens hem de best bezochte informatieavond tot nu toe.

Nauwelijks gemeten

Op het podium praat Jeroen van Maanen van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) de avond aan elkaar. Een doventolk zit voor het podium en vertaalt het hele programma. Als eerste spreker staat beleidsadviseur van Agractie Jan Venneman op het programma. Volgens hem leunt het kabinetsbeleid op berekende deposities in plaats van feitelijke waarnemingen.

‘Er wordt nauwelijks gemeten, nauwelijks gemonitord, nauwelijks vastgesteld in de gebieden hoe het er werkelijk aan toe gaat. In onze optiek moet je gaan sturen op de staat van instandhouding van de natuur zelf en niet via de omweg van stikstof’, zegt Venneman.

Onderzoeksjournalist Geesje Rotgers gaat in op de vermeende connectie tussen Johan Vollenbroek van milieuorganisatie MOB en de koers van Van Essen. ‘De uitwerking van het plan komt ongeveer overeen met de wensen en eisen die Vollenbroek op tafel heeft gelegd, waaronder dat hij wil stoppen met procederen. Het lijkt alsof er een afspraak is gemaakt. Maar ja, dat krijg je natuurlijk nooit hard’, verzucht zij.

Feiten in plaats van frames

Volgens Rotgers worden gegevens die de staat van de natuur aantonen geheimgehouden door het ministerie. Ze bepleit openheid zodat burgers en onderzoekers het beleid kunnen controleren. ‘Feiten moeten in de plaats komen van politieke frames.’

Veel interesse vanuit het publiek is er voor de presentatie van Marieke Hoepel, werkzaam bij accountants- en adviesorganisatie Countus, maar vanavond op eigen titel. Zij werkte aan de Agractie-tool waarmee boeren kunnen berekenen hoeveel ze moeten reduceren om aan de doelen te voldoen. Veel, is het korte antwoord op die vraag.

‘We hebben het over enorme financiële verliezen die veel bedrijven niet zullen kunnen dragen. Tegelijk is veel nog onduidelijk. Oproep aan jullie: maak voor jezelf je situatie inzichtelijk’, aldus Hoepel.

Wacht met overleggen

Kom in actie, is ook de boodschap van Ewout Klok van de Nederlandse Pluimveehouders Vakbond. Hij roept andere landbouworganisaties, zoals LTO en NAJK, op om te wachten met het overleg met de minister. ‘Ga pas overleggen als de brief van tafel is.’ LTO-leden roept hij op om lid te blijven en intern deze boodschap te verkondigen.

De boodschap van Klok herhaalt zich in de bijdragen van Helma Lodders van Vee&Logistiek Nederland en Van Maanen. ‘De brief moet van tafel. Niet een beetje aanpassen, niet een percentage veranderen, niet een uitzondering bedenken’, aldus Lodders.

De Vee&Logistiek Nederland-voorzitter vreest een kaalslag op het platteland en halvering van de veestapel. ‘Wie de veestapel halveert, halveert een belangrijk deel van de economische basis onder onze keten en onder het platteland.’ Het ontbreekt volgens haar aan rechtszekerheid. ‘Dat is geen gunst van de overheid. Dat is de basis van behoorlijk bestuur.’

‘Word zelf actief’

In gesprek zijn met die overheid heeft ook geen zin, is de fanatieke Van Maanen stellig. ‘Je kunt niet onderhandelen met een partij die uit is op je kop.’ Hij laakt kritiek op actievoerende boeren. ‘Stop daarmee en word zelf actief. Spreek lokale CDA- en VVD-politici aan om druk uit te oefenen op de landelijke politiek.’

Bij de meute is de aandacht inmiddels wat verslapt. Als het afsluitende dankwoord klinkt, spoedt men zich naar de bar. Er worden hamburgers uitgedeeld, consumptiemunten worden ingewisseld voor flesjes bier en dan is het ondanks de ernst nog best een gezellig en ontspannen zomeravonduitje.

Volg de laatste ontwikkelingen rondom de stikstofaanpak en boerenprotesten op onze themapagina’s