Telers leren bij over watergebruik op bedrijf

Hoe houd je drainwater schoon, kun je nutriënten meer hergebruiken, hoe voorkom ik emissie en drift, wat is het effect van voedingsstoffen in gietwater op de plantweerbaarheid? En wat is het nut van monitoring van het microleven in het kaswater en hoe gebruik ik water correct bij het reinigen van de kas? Deze en nog meer vragen worden beantwoord tijdens de kennisbijeenkomst.

Vertify werkt samen met Wageningen University & Research in de PPS Plantenvoeding en Gezondheid 2.0 voort op eerder opgedane kennis over het omlaag brengen van het nitraatgehalte in het gietwater. Dit blijkt in veel gevallen mogelijk zonder productieverlies. Maar het heeft wel effect op de ontwikkeling van ziekten en plagen. In het PPS-onderzoek wordt uitgezocht bij welk niveau de gewasweerbaarheid optimaal is en er geen productieverlies plaats vindt.

Volgens onderzoekers Sergio Harinck (Vertify) en Sjoerd Smits (Novacrops) leiden de meeste recente biotoetsen tot een paar positieve conclusies. Verlaging van het nitraatgehalte in de winterteelt tomaat leidt tot minder tripsschade en een verlaging van meeldauwinfectie. Er is geen effect op de aantasting door Botrytis. Deze uitkomsten zijn vergelijkbaar met de eerder uitgevoerde zomerteelt.

Syngenta heeft zich in de afgelopen jaren opgeworpen als voorvechter van betere toepassing van spuitinstallaties. Volgens de leverancier van gewasbeschermingsmiddelen zijn telers zich vaak niet bewust van de juiste spuittechniek. De voorbeelden zijn talrijk. De instellingen van de spuitinstallatie worden dan niet aangepast op hoogte en type gewas, de spuitdruk is te hoog of de spuitdoppen zijn verstopt of van het verkeerde type.

‘Spuittechniek wordt belangrijker. Het middelenpakket is verschoven van systemische naar contactmiddelen; daarbij is een goede en diepe indringing in het gewas van belang. Bovendien wil je drift en emissies voorkomen, omwille van de waterkwaliteit’, zegt teeltadviseur Caroline van den Hoek van Syngenta. Tijdens een workshop toont ze het effect van verschillen in dop en waterdruk. ‘Telers moeten zich niet blindstaren op bedekking. Hoe kun je zorgen dat die druppel beter terechtkomt, dus dieper in het gewas indringt en niet alleen het blad oppervlakkig raakt? Het maakt daarbij veel uit welke spuittechniek je gebruikt en welk gewas je teelt.’

Hogere spuitdruk

Een valkuil is denken dat met extra water de indringing beter wordt. Van den Hoek: ‘Nee, hoe hoger de spuitdruk, hoe fijner de druppels worden. Die gaan zweven, wat leidt tot drift. Zwaardere druppels komen beter terecht. Beperk de druk daarom tot maximaal 5 bar.’ Ook aanpassing van de spuitboomhoogte is belangrijk. ‘De ideale hoogte is 30 tot 50 centimeter, tenzij je gewas hoger is. Hoe hoger, hoe meer kans op drift. Te veraf is ook niet goed; je hebt dan veel meer spuitdruk nodig om het gewas te raken. Slecht voor je portemonnee en het milieu.’

Lees ook: Watermaatregelen kunnen rekenen op subsidie van Brabants waterschap

Drainwater ontsmetten voor hergebruik in de teelt is algemeen gebruikelijk. Inmiddels zijn diverse ontsmettingstechnieken in omloop, van het aloude verhitten tot UV-techniek, ozon en ultrafiltratie. Ruud Schulte van Van der Ende Group zet voor de toehoorders alle voor- en nadelen van ontsmettingstechnieken op een rij. Zijn bedrijf is zelf leverancier van een ultrafiltratiesysteem, waarbij het water wordt schoongemaakt met achtereenvolgens een bandfilter en filtratie met membranen.

Een eyeopener in zijn verhaal is het verschil tussen drainwater uit kokossubstraat en uit steenwolmatten. De hoeveelheid grove deeltjes in kokoswater is aanmerkelijk hoger en deze beïnvloeden de effectiviteit van ontsmettingstechnieken als UV en ozon. Die werken het beste bij relatief helder water. Van der Ende test momenteel een nieuwe techniek als aanvulling op hun systeem, vertelt Schulte. ‘We voegen een waterontharder toe waarbij het harde water met calcium en magnesium door een kationenharsbed stroomt. Daar worden de hardheidsionen aan de hars gehecht, waardoor het water zacht wordt.’

Verantwoord reinigen

Bij een teeltwisseling worden kassen en irrigatiesystemen vaak gereinigd. Metazet – leverancier van teeltsystemen – presenteert op De Waterdag een naspoelprotocol voor het correct reinigen van de kas. Schoonmaakmiddelen als waterstofperoxide en chloor hebben immers effect op teeltgoten, roltafels, buizen en de kasconstructie. ‘Je past een middel toe om de ontstane biofilm te verwijderen. Zodra dit is verwijderd, blijft het chemische middel invreten in je constructie. Daarom is tijdig naspoelen van belang’, legt Patrick Busser van Metazet uit.

Zeker met waterstofperoxide, tegenwoordig het meest gebruikte reinigingsmiddel. ‘Doordat het een bijtende stof is, gaat deze reactie heel snel en kan door oxidatie het zinklaagje van de staalconstructie verdwijnen.’ Hij adviseert de kas in compartimenten te reinigen. ‘Bespuit niet in één keer alles met het middel, want dan droogt het in voordat je aan naspoelen toekomt. Het middel is dan niet meer zichtbaar, maar het kan wel degelijk blijven zitten en dan nog schade aanbrengen.’

Autonoom systeem stuurt watergift en bemesting aanIn het onderzoeksproject Auferti werkt Wageningen University & Research (WUR) aan een autonoom fertigatiesysteem dat de watergift en bemesting grotendeels zelfstandig aanstuurt. Door sensoren, slimme algoritmen en modellen te combineren, moet de gewasgezondheid verbeteren, het water- en nutriëntengebruik efficiënter worden en de milieubelasting worden verlaagd.
In het project lopen proeven met tomaat en potanthurium. In de onderzoekskas verzamelen sensoren continu gegevens over onder meer drain-pH, matgewicht, plantgewicht, watergehalte, EC-waarde en mattemperatuur. Daarnaast worden gewasmetingen uitgevoerd en worden wekelijks watermonsters genomen en geanalyseerd. De aansturing gebeurt met het Source AG-irrigatiemodel en het eBAB-bemestingsmodel. ‘De grootste uitdaging zit niet zozeer in de sensoren, maar in de IT-koppelingen tussen alle systemen’, stelt WUR-onderzoeker Monique Bijlaard.
Met een autonoom systeem kan een teler dagelijks bijsturen in de bemesting. Door continu trends in de beschikbare nutriënten te volgen, is het bemestingsrecept sneller aan te passen aan de plantbehoefte dan bij traditionele wekelijkse analyses. WUR-onderzoeker Tommaso Barbagli plaatst wel een kanttekening: ‘We moeten nog ontdekken hoe het gewas reageert op al die tussentijdse aanpassingen. Leidt dat tot minder fluctuaties in de groei of juist tot meer?’ Het project loopt tot en met 2028 en wordt ondersteund door Topsector Agri & Food, Kennis in je Kas en toeleveranciers.