‘Je moet aardig eigenwijs zijn om op dit eiland te kunnen boeren’

‘Fijne dag jongens.’ Jan Saarloos geeft zijn twee zoontjes Naud (6) en Siem (3) een knuffel en een kus. Met hun kleurige rugzakjes, grote glimlach en nieuwsgierige blik in hun ogen – wie zijn toch die mensen die al zo vroeg hier op het eiland zijn? – stappen ze samen met moeder Nancy om 7.50 uur ‘s ochtends in een van de motorbootjes die aan de steiger liggen. Een minuutje later zijn ze al uit het zicht verdwenen.

Terwijl moeder en kinderen de dagelijkse oversteek maken naar het vasteland voor een nieuwe schooldag in Made, manoeuvreert Saarloos zijn trekker in de nauwe doorgang van de stal om de aanhanger met de volle melktank aan te koppelen. Achteruit rijdt hij de omgebouwde pont op, om niet veel later in de stuurhut achter het roer te kruipen.

Ook Saarloos zet koers richting de enigszins verlaten veerstoep tussen Lage Zwaluwe en Drimmelen. Daar, aan de andere kant van de dijk, haalt de tankwagen van FrieslandCampina drie keer per week de melk op van de vijftig melkkoeien van De Biesboschhoeve.

Voor het gezin is het de normaalste zaak van de wereld. Oké, voor Nancy Saarloos was het tien jaar geleden best even wennen toen ze bij haar Jan introk op de boerderij op De Vischplaat. Wonen op een eiland in Nationaal Park De Biesbosch is toch andere koek dan het dagelijks leven op het vasteland.

Maar Naud en Siem Saarloos weten niet beter en dat geldt al helemaal voor hun vader Jan. ‘Ik ben alweer de vierde generatie Saarloos die hier woont en werkt. Mijn familie boert al bijna honderd jaar op het eiland’, vertelt de ondernemer met enige trots als hij koers zet richting het zuiden.

Ruim een uur eerder staat Saarloos’ vader, die net als zijn opa en overgrootvader ook luistert naar de naam Jan, het bezoek bestaande uit drie redacteuren van Nieuwe Oogst bij dezelfde veerstoep op te wachten. ‘Als we straks de melk wegbrengen, wacht de boot niet’, waarschuwt hij alvast.

Zes dagen per week maakt Jan Saarloos senior de oversteek om te helpen op de boerderij. Na een klein kwartier varen over een nog rustige Amer, komen we aan bij De Biesboschhoeve. Los van talloze zwaluwen die druk om de woning en stal vliegen, regeert de rust. Op het perceel achter het erf ligt de tweede snede te wachten op de rondebalenpers.

‘Ik zit in een maatschap met mijn ouders’, begint Jan Saarloos junior als hij zijn handen even vrij heeft. ‘We weiden de koeien zoveel mogelijk op de 25 hectare grasland die we op De Vischplaat en wat eilanden in de buurt in beheer hebben. Het verplaatsen van de koeien doet mijn vader meestal. Dan gaan ze los op de boot en brengt hij ze naar een ander eiland.’

Het boeren op zo’n afgelegen plek vergt veel structuur en een strak tijdschema. ‘We hebben inderdaad een vast ritme’, beaamt Saarloos. ‘Ik start tussen 5.00 en 5.30 uur met melken. Mijn vrouw brengt meestal de kinderen naar school en ik breng de melk aan land. Ook voor de brok, veearts, adviseurs of als er iets kapot is, gebruik ik de boot. We hebben naast de pont ook enkele kleine boten.’

Saarloos vindt de boerderij verder ‘niet zo spannend’. Wel erkent hij dat niet iedereen dit zou kunnen. ‘Je moet aardig eigenwijs zijn. En het helpt natuurlijk dat ik hier ben opgegroeid. Je bent erg op jezelf aangewezen, dat is gewoon zo.’

De melkkoeien vormen niet de enige bedrijfstak van De Biesboschhoeve. In 1994 zijn de eerste Schotse hooglanders gekocht en inmiddels staat de teller op zo’n 150. De dieren begrazen diverse polders die de maatschap pacht van Staatsbosbeheer.

Zomerserie Boeren op een unieke plek
Geen twee boerenbedrijven zijn hetzelfde. Niet alleen de ondernemer, maar ook de plek maakt het verschil. In deze zomerserie bezoeken we agrarische bedrijven op bijzondere locaties: van eiland tot natuurgebied en van grensgeval tot de rand van de stad. Hoe beïnvloedt de omgeving de keuzes op het erf? En welke kansen en uitdagingen brengt zo’n plek met zich mee? Bekijk ook de videoreportages van onze zomerserie.

‘Onder de naam Biesboschvlees verkopen we vleespakketten. We laten onze klanten weten wanneer we aan wal komen, zodat ze het kunnen ophalen. Dat doen we erbij als een soort hobby’, glimlacht de veehouder. ‘Maar het begrazen heeft natuurlijk een meerwaarde voor het gebied. Anders wordt het allemaal wildernis en dat wil Staatsbosbeheer niet.’

En dan is er nog de camping met een paar groepsterreinen en een kampeerveld naast de boerderij. Grote olietonnen met daarop een rooster doen dienst als barbecue of fornuis. Basic maar broodnodig, want een pizza bestellen, surfen via de wifi of even naar de campingwinkel zit er niet in op het verder onbewoonde eiland.

‘De campinggasten komen vaak per kano. Het lijkt niet zo ver, maar ze zijn toch zo’n 1,5 uur aan het peddelen. Dat valt ze soms zwaar tegen’, vertelt Saarloos.

Hoe stabiel het dagelijkse ritme van Saarloos en zijn gezin is, des te onzeker is de stip op de horizon. De Biesboschhoeve ligt in het gelijknamige Natura 2000-gebied dat een van de 22 Nationale Parken van Nederland vormt. ‘We weten al jaren niet waar we aan toe zijn.’

De veehouder schiet vol en staand aan het roer met een volle melktank op weg naar het vasteland laat hij zijn tranen even de vrije loop. ‘Het enige wat ik kan doen, is blijven doorboeren. We doen met begrazing en onze extensieve bedrijfsvoering heel veel voor het gebied, maar de toekomst is erg onzeker. Ik vind het belangrijk dat mijn jongens straks de kans hebben om de boerderij over te nemen.’

Wat blijft er over?

Nadat de tranen zijn gedroogd, gaat de ondernemer verder: ‘Je kunt heel simpel zeggen dat er melkkoeien weg moeten, maar we hebben er nog maar vijftig. Wat blijft er dan over? Een nieuwe stal kan financieel niet uit. En bovendien: als we stoppen, wordt de natuur er niet beter van. Sterker nog, dan valt ook het natuurbeheer door de begrazing weg. We doen zoveel voor de Biesbosch.’

Iets later stuurt Saarloos de pont behendig tegen de veerstoep. Voorzichtig rijdt hij met zijn trekker en de mobiele melktank de dijk op. Exact om 8.30 uur arriveert de bulkwagen die de melk binnen 5 minuten opslurpt.

Een kort praatje en een mok koffie, en dan is het voor Saarloos alweer tijd voor de terugreis. Zo hoopt hij het nog vele jaren te doen en zo wil hij ook zijn zonen helpen als zij het bedrijf runnen. Als ze dat zelf willen, benadrukt hij. ‘Ze hoeven geen boer te worden, maar ze moeten wel de kans krijgen.’

Bedrijfsinformatie
Jan Saarloos (38) runt een melkveehouderij met vijftig koeien op 25 hectare in het Noord-Brabantse Drimmelen. Het bedrijf is gevestigd op eiland de Vischplaat in Nationaal Park De Biesbosch. Saarloos houdt ook zo’n 150 Schotse Hooglanders voor begrazing van natuurland en een boerencamping. De ondernemer levert daarnaast vleespakketten aan consumenten.