Kritische Kamervragen aan Van Essen: ‘Waar was de rekentool?’

De vier partijen vinden dat de minister onder meer onvoldoende duidelijkheid heeft gegeven over de gevolgen van zijn stikstofplannen voor individuele boerenbedrijven. Volgens de partijen groeide de onrust op het platteland wekenlang, terwijl het ministerie volgens hen nauwelijks uitleg gaf over de gevolgen van het beleid.

De vier partijen vragen waarom de minister en zijn ministerie ‘zo stil’ bleven en waarom ondernemers niet eerder een toelichting kregen op wat de aangekondigde maatregelen in de praktijk betekenen. Daarbij wijzen de Tweede Kamerleden nadrukkelijk naar Agractie die online een gratis rekentool beschikbaar stelde waarmee melkveehouders de mogelijke gevolgen van de aangekondigde emissienormen voor hun bedrijf konden doorrekenen.

Lees ook: Agractie-tool geeft boeren inzicht in financiële gevolgen stikstofbrief

De partijen vragen waarom het ministerie geen vergelijkbare rekentool of uitleg beschikbaar stelde. ‘Waar was uw explainer en rekentool?’, willen zij weten. Ook vragen zij of de minister geschrokken is van de uitkomsten van de Agractie-tool of dat de berekeningen volgens hem onjuist zijn. Als dat laatste het geval is, moet hij volgens de Tweede Kamerleden aangeven op welke punten de berekeningen niet kloppen.

Een tweede belangrijk kritiekpunt betreft de samenhang van het stikstofbeleid. De partijen betwijfelen of de landelijke bedrijfsspecifieke emissienormen wel goed aansluiten op de gebiedsgerichte aanpak en op andere regelingen zoals extensivering en vrijwillige opkoop. Zij vrezen dat meerdere beleidslijnen door elkaar gaan lopen en vragen hoe een individuele ondernemer nog kan begrijpen welke verplichtingen voor zijn bedrijf gelden.

Vraagtekens bij onderbouwing

Daarnaast zetten ChristenUnie, JA21, SGP en 50PLUS vraagtekens bij de juridische onderbouwing van het beleid. Zij verwijzen naar een uitspraak van de Raad van State over het Lieftinghsbroek en stellen dat eerst moet worden vastgesteld welke natuurdoelen in een gebied nodig zijn, voordat reductie-eisen aan landbouwbedrijven kunnen worden opgelegd.

Ook willen de partijen meer transparantie. Zij vragen om een openbaar dashboard waarop zichtbaar wordt hoeveel emissiereductie al is bereikt, hoe natuurherstel zich ontwikkelt en welke opgaven nog resten. Volgens hen moeten zowel ondernemers als overheden kunnen volgen waar zij staan en welke doelen nog gehaald moeten worden.

Verder plaatsen de Tweede Kamerleden vraagtekens bij de gekozen emissienorm van 0,164 kilo ammoniak per fosfaatrecht voor melkveehouders. Zij vrezen dat extensieve en biologische bedrijven hierdoor relatief zwaar worden getroffen, terwijl technische maatregelen beter passen bij intensievere bedrijven. Daarom vragen zij de minister om meer ruimte te bieden voor managementmaatregelen zoals extra weidegang, eiwitarmer voeren en verbeterde mestaanwending. Ook pleiten zij voor verdere differentiatie van de normen naar bedrijfstype.

Lees ook: Premier Jetten ziet ruimte voor maatwerk na werkbezoek

De rode draad door de Kamervragen is dat de vier partijen niet alleen meer uitleg willen, maar ook meer juridische zekerheid en meer maatwerk. Volgens hen moeten boeren vooraf kunnen weten welke gevolgen het beleid heeft voor hun bedrijf, welke doelen precies gelden en of het voldoen aan de normen uiteindelijk daadwerkelijk leidt tot vergunningzekerheid en toekomstperspectief.