Droogte neemt verder toe; situatie voor landbouw ‘ernstig’

De effecten van de droogte zijn merkbaar in het hele land en de beschikbaarheid van zoet water vormt een steeds groter knelpunt. Zowel oppervlaktewater als grondwater is beperkt beschikbaar en er spelen regionaal verziltingsproblemen.

Het neerslagtekort is verder toegenomen en ligt ver boven het gemiddelde voor deze periode van het jaar. Het waterpeil van het IJsselmeer en Markermeer is licht gedaald, doordat gebruik wordt gemaakt van de eerder opgebouwde zoetwaterbuffer.

In Zeeland zijn vooral de westelijke delen zwaar getroffen en zijn gebieden zonder toegang tot oppervlaktewater of grondwater het meest kritiek. Het onttrekkingsplafond van 8.000 kubieke meter in waterschap Scheldestromen beperkt de mogelijkheden om te beregenen in die provincie.

Beregeningsverbod

In Noord-Nederland is de bodem sterk uitgedroogd en heeft beregening slechts kort effect. In een aantal gebieden zijn al beregeningsverboden ingesteld, waaronder delen van Overijssel, en is de wateraanvoer via het Twentekanaal afgesloten. Ook in het zuidwesten, vooral in gebieden waar niet kan worden beregend, staan de gewassen er zeer slecht voor.

De conditie van gewassen wordt als matig tot zeer slecht beoordeeld. Gewassen als aardappelen, uien, wortelen, fruit en vollegrondsgroenten ondervinden groeivertraging en droogteschade; bij aardappelen en uien staat de knol- en bolvulling onder druk.

Met de verwachte hoge temperaturen en weinig neerslag zal de droogtestress de komende één à twee weken naar verwachting verder toenemen, waardoor de schade aan gewassen, kwaliteitsverlies en het risico op opbrengstderving verder oplopen.

Verwachting?

Zowel in Nederland als in de stroomgebieden van de Rijn en de Maas wordt opnieuw een warme periode met nauwelijks neerslag van betekenis verwacht. Daardoor zal de afvoer van de Rijn tot begin augustus langzaam verder afnemen. De afvoer van de Maas blijft waarschijnlijk gelijk. Het peil van het IJsselmeer en Markermeer daalt de komende week licht.

In het IJsselmeergebied blijft voldoende water beschikbaar om aan de watervraag te voldoen. Het neerslagtekort zal verder oplopen door de beperkte hoeveelheid neerslag en de verwachte toename van de verdamping vanwege hoge temperaturen. Ook de grondwaterstanden gaan verder dalen.

Lees ook: Aanhoudende hitte zet rem op Europese gewasopbrengsten

De situatie voor natuur en landbouw verslechtert door verzilting, het aanhoudende neerslagtekort en de dalende grondwaterstand. In grote delen van Nederland hebben gewassen last van droogte, waardoor de groei wordt geremd en schade kan ontstaan. Vooral in de hogere delen van Nederland en in Zeeland zijn de gevolgen van de droogte het grootst.

Door de dalende rivierwaterstanden dreigen steeds meer inlaten naar regionale systemen droog te lopen. Hiervoor worden extra tijdelijke pompen bijgeplaatst. Verder worden dijken en boezemkades extra gecontroleerd.

Verzilting

Afnemende rivierafvoeren doen de verzilting verder toenemen. De zoutconcentraties in de Oude Maas, Nieuwe Maas en bij de monding van de Hollandsche IJssel en de Lek zijn verhoogd. In het Noordzeekanaal stijgt de chlorideconcentratie langzaam, maar deze ligt nog onder de waarschuwingsgrens. Op het Haringvliet bij Middelharnis en in het Amsterdam-Rijnkanaal bij Diemen zijn de chloridewaarden nog laag.

De zoutconcentraties in het IJsselmeer blijven verhoogd. Het risico op verzilting in het Volkerak-Zoommeer neemt toe vanwege beperkte aanvoer. Het Kanaal Gent-Terneuzen is tot in Vlaanderen verzilt. Waterschappen nemen maatregelen om de verzilting tegen te gaan.

Impact op scheepvaart

De scheepvaart ondervindt ook veel hinder van de lage waterstand. Zo is onder meer het Twentekanaal gesloten voor scheepvaart. Sommige sluizen zijn gestremd of beperkt in gebruik. Voerproducent ForFarmers merkt de effecten hiervan. Het bedrijf krijgt grondstoffen aangeleverd via het water, maar zoekt nu alternatieve logistieke oplossingen.

De droogtemonitor wordt samengesteld door de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling van het Watermanagementcentrum Nederland (WMCN-LCW) met bijdragen van de waterschappen, Rijkswaterstaat, het KNMI, de provincies, het ministerie van LVVN en Vewin.