‘Elektrificatie en robotisering brengen nieuwe risico’s mee’

Met die ontwikkelingen ontstaan ook nieuwe risico’s voor ondernemers, stelt Jaap Breugem, senior manager Agro bij Achmea voor Interpolis en Avéro Achmea en directeur van Hagelunie. Hij wijst op het belang van preventie. Daar kan de verzekeraar ook een taak bij vervullen, vindt hij. ‘Onze rol is niet alleen verzekeren, maar ook stimuleren en faciliteren. Denk aan advies, innovatie en samenwerking met ondernemers en in de keten. Het gaat erom dat boeren en tuinders toekomstbestendig kunnen blijven ondernemen.’

Tien jaar geleden zorgde noodweer, onder meer bij het Noord-Brabantse Someren, voor enorme schade. Welke lessen zijn daaruit geleerd?

‘Duidelijk werd dat klimaatverandering geen toekomstbeeld meer is, maar realiteit. In onze modellen voor de glastuinbouw is sindsdien hagel het dominante risico geworden. Daarvoor was dat storm. Tegelijkertijd heeft het geleid tot aanpassingen in de sector. Kassen worden altijd met gehard glas herbouwd, dat grotere hagelstenen aankan. Bij hagelbuien die daarna volgden, hadden deze bedrijven geen of minder schade dan bedrijven die dat niet hebben gedaan. Preventie werkt dus.’

Klimaatverandering leidt tot hogere schadepieken. Hoe blijven weersverzekeringen betaalbaar en beschikbaar?

‘Het is nog verzekerbaar, maar alleen als ondernemers en sector blijven investeren in preventie en aanpassingen. Verzekeren is bedoeld voor restrisico’s: datgene wat je zelf niet kunt dragen. Als schade structureel wordt — dus geen incident meer maar een jaarlijks terugkerend fenomeen — dan moet je als sector ook je bedrijfsvoering aanpassen. De betaalbaarheid hangt dus direct samen met het tempo waarin we ons aanpassen en hoe we met behulp van preventie schade kunnen voorkomen.’

Sommige akkerbouwers ervaren extreme neerslag als onverzekerbaar. Zijn klimaatrisico’s nog wel te verzekeren?

‘Dat hangt af van de mate waarin risico’s te spreiden zijn en hoe groot de groep is die ze draagt. Bij specifieke risico’s die een kleine groep treffen, komt solidariteit onder druk te staan. Dan wordt een betaalbare verzekering lastiger. Er moet voldoende premie staan tegenover de mogelijke schade.’

Kan een verplicht collectief fonds, zoals het Diergezondheidsfonds, een oplossing zijn?

‘In theorie wel. Als een sector gezamenlijk zegt: dit risico willen we met elkaar dragen, dan kan een fonds werken. Maar in de praktijk blijkt dat lastig. Verschillen tussen bedrijven maken dat ondernemers niet altijd bereid zijn om voor elkaar te betalen. En verplichting afdwingen is ingewikkeld. Dus het idee is interessant, maar de uitvoering is weerbarstig.’

Wat zijn de gevolgen van toenemende elektrificatie voor bedrijfsrisico’s?

‘Elektrificatie is een positieve ontwikkeling. Veel technieken dragen bij aan verduurzaming en een toekomstig verdienmodel. Ze brengen wel nieuwe risico’s met zich mee. Brand in een batterijopslag kan enorme gevolgschade veroorzaken. We hebben nog weinig data, dus we moeten deze risico’s samen met ondernemers leren begrijpen. Daarom is het cruciaal dat boeren al in de ontwerpfase met adviseurs en verzekeraars schakelen.’

Wat betekent dat voor verzekeringen en voor ondernemers?

‘Voor verzekeringen betekent het dat we nieuwe risico’s moeten beoordelen met beperkte historische data. Voor ondernemers betekent het dat ze bewust moeten omgaan met die risico’s. Denk aan brandcompartimentering of andere preventiemaatregelen. De kern is: niet pas bij ons aankloppen als alles al is geïnstalleerd, maar vooraf samenwerken.’

Met robotisering nemen ook cyberrisico’s toe. Zijn boeren zich daarvan bewust?

‘Dat verschilt per sector. In de glastuinbouw is nog veel te doen, maar is het bewustzijn iets verder. Samen met de greenport ontwikkelden we het Cyberweerbaarheidscentrum Greenport. In de veehouderij moeten we nog stappen zetten. Veel ondernemers denken dat het hen niet zal overkomen, maar de impact kan enorm zijn. Als een stalklimaat of irrigatiesysteem wordt verstoord, kan dat directe schade veroorzaken. Preventie is hier de sleutel.’

Wat betekenen al die nieuwe risico’s voor de betaalbaarheid van verzekeringen?

‘Nieuwe risico’s leiden zeker niet automatisch tot fors hogere premies. Premies volgen uiteindelijk de schades. Hoe beter we risico’s beheersen, hoe beter we verzekeringen betaalbaar houden. Daar ligt de sleutel bij preventie en tijdig aanpassen. Daar moeten we samen op inzetten vanuit de coöperatieve gedachte dat we risico’s met elkaar dragen.’

Kan verzekeren innovatie zoals precisielandbouw stimuleren?

‘Absoluut. Wij nemen een rol in het ondersteunen van ondernemers die investeren in nieuwe technieken. Dat begint met advies en risicobeoordeling en omvat ook apparatuur en gevolgschade verzekeren. Samenwerking met kennisinstellingen en sectorpartijen is daar onderdeel van. Innovatie vraagt investeringen en brengt onzekerheden met zich mee. Als verzekeraar kunnen wij helpen om die drempel te verlagen en continuïteit te waarborgen.’

Welke kansen ziet u voor kunstmatige intelligentie (AI) en data in risicobeoordeling?

‘Data worden steeds belangrijker. We experimenteren bijvoorbeeld met gebruiksdata van machines. Daaruit blijkt dat je vlak voor een schade signalen kunt zien, waarmee je schade mogelijk kunt voorkomen. Dat helpt ondernemers hun bedrijfsvoering te optimaliseren. Er geldt een belangrijk principe: de data zijn van de boer. We zoeken naar modellen waarbij dat wederzijds voordeel oplevert zonder de solidariteit in het systeem te ondermijnen.’

‘Achmea zet AI nu vooral in om haar bedrijfsvoering te digitaliseren en processen te verbeteren en versnellen. AI is daarbij een ondersteunend middel, waarbij de menselijke regie en ethiek leidend zijn.’

Door de stoppersregeling komen stallen leeg te staan. Wat zijn daar de risico’s?

‘Leegstaande of anders gebruikte stallen kunnen aantrekkelijk zijn voor ongewenste activiteiten, zoals criminaliteit. Daarom zeggen wij tegen ondernemers: meld veranderingen altijd bij je adviseur of verzekeraar.’

Welke andere ontwikkelingen zijn cruciaal voor de toekomst van agrarische verzekeringen?

‘Strengere regels rond gewasbescherming, schaalvergroting en internationalisering. Bedrijven worden groter, waardoor de risico’s toenemen. Dat vraagt om meer draagkracht en internationale spreiding van risico’s. Als verzekeraar moeten we daarin meegroeien.’

Hebben boeren voldoende oog voor schadepreventie?

‘Dat verschilt per ondernemer. Alles begint bij erkennen dat risico’s veranderen. Daarna volgt de stap naar maatregelen. Dat is nodig om de verzekerbaarheid in stand te houden. Daarin trekken we samen op met de sector.’

Jaap Breugem Jaap Breugem is senior manager Agro bij Achmea, waar Interpolis en Avéro Achmea onderdeel van zijn, en directeur van Hagelunie. Hij groeide op in een tuindersfamilie in het Zuid-Hollandse Bergschenhoek. Na zijn studie commerciële economie begon hij als agrarisch accountmanager bij Rabobank. Hij werkte ruim dertig jaar voor de organisatie, waar hij onder meer directievoorzitter was van verschillende lokale banken met een sterke focus op de glastuinbouw. In 2018 maakte hij op 52-jarige leeftijd de overstap naar Achmea, waar hij sindsdien verantwoordelijk is voor strategie, risicobeheer en verzekeringsoplossingen in de agrarische sector. Breugem zet zich in voor toekomstbestendig ondernemen, waarbij preventie, innovatie en samenwerking centraal staan. Vanuit de coöperatieve gedachte achter Achmea benadrukt hij het belang van collectieve risicodraging, zeker nu nieuwe ontwikkelingen grote uitdagingen voor boeren en tuinders met zich meebrengen.