Boeren hopen op verlichting stikstofpakket, PRO blokkeert afzwakkingen voor steun

Sinds de publicatie van de Kamerbrief van minister Van Essen zijn de zorgen aan veel boerenkeukentafels alleen maar groter geworden. Er werd rekening gehouden met stevige ingrepen, maar dat dit bij veel boeren zo diep in het verdienvermogen zou snijden, kwam voor velen onverwachts.

De boosheid, woede, moedeloosheid en zorgen werden onder meer geuit tijdens de ledenbijeenkomst die LTO Noord maandag belegde in een Apeldoorns Van der Valk-hotel. ‘We zijn overvallen, belazerd’, zei een aanwezige. ‘Wat we nu weggeven krijgen we nooit meer terug.’

Breed gedeeld

‘Krijgen we nu geen perspectief dan hebben jongen boeren dat over tien jaar ook niet’, meent een boer die zijn zorgen uitte over de opvolging van hemzelf en veel collega’s. Dit gevoel werd breed gedeeld.

Een van de grote ergernissen die leefde in zaal is de politieke blindheid voor de gevolgen van de plannen. Zo is er onbegrip voor het gebrek aan visie op de gevolgen op de lange termijn van het voorstel om dier- en fosfaatrechten - bij overdracht buiten de familie - af te romen. ‘Het is de doodsteek voor veel bedrijven’, klinkt het boos.

Emoties zijn er ook. Een boerin met een extensief pachtbedrijf midden in een Natura 200 gebied vraagt zich met een brok in de keel af waarom ze zou moeten stoppen met haar levenswerk. Dat gevoel wordt breed gedeeld.

Fanatieke medewerker

‘Je investeert in een economisch rendabel en duurzaam bedrijf om het door te kunnen geven. Ik heb een gemotiveerde en fanatieke medewerker die dat later wel wil, maar die moet straks een derde van het bedrijf inleveren. Hoe kan een kabinet dat de mond vol heeft over jonge boeren dit verzinnen’, zegt een aanwezige melkveehouder.

In een goed gevulde zaal in het Van der Valk-hotel bereidde LTO Nederland-voorzitter Ger Koopmans de aanwezigen voor op de politieke en maatschappelijke meerderheid die er is voor dit stikstofpakket. Het is een realiteit waarmee de landbouwsector in zijn ogen mee heeft te dealen.

Koopmans schetste ook de voordelen van het maatregelenpakket die er volgens hem wel degelijk inzitten. De invoering van de rekenkundige ondergrens in plaats van de kritische depositie waarde betekent een oplossing voor duizenden boeren die nu in een (dreigende) handhavingssituatie zitten. ‘Twee jaar geleden zei iedereen dat dit onhaalbaar was, maar nu staat het er wel in.’

Kansen op aanpassingen

De uitdagingen op het gebied van emissiereductie zijn voor alle boeren groot, erkend de LTO-voorzitter, maar daar tijd en geld tegenover. Hij ziet bovendien op punten kansen voor aanpassingen.

‘De wedstrijd is nog niet gespeeld, we zitten er nog midden in’, blijkt de slogan van de informatiemiddag. Hiermee wordt onder meer gedoeld op de onvrede die er ook in de Kamer is over de strenge norm voor grondgebondenheid, de zonering van een kilometer en de gevolgen van totale pakket voor bedrijfsopvolgers en jonge boeren.

Ook niet onbelangrijk, stelt Koopmans, de provincies krijgen grote inspraak in de uitvoering van de voorstellen. Ook daar is kans om de impact lokaal te verminderen. ‘De wedstrijd is niet voorbij. Dit is pas de start van een bestuurlijk en politiek proces.’

Meerderheid voor bijsturen

Woensdagmiddag en - avond debatteert de Tweede Kamer met minister Van Essen over zijn stikstofpakket. Dan zal moeten blijken in hoeverre er meerderheden zijn te vinden om dit beleid bij te sturen.

PRO-leider Jesse Klaver legde dinsdag alvast zijn kaarten op tafel. Hij is bereid het kabinet in de Tweede Kamer aan een meerderheid te helpen. Hij noemt het pakket ‘een stap in de goede richting’, al had de norm voor grondgebondenheid van hem wel strenger gekund. Afzwakking van de plannen zal hij echter niet accepteren.

‘De overheid gaat 20 miljard uitgeven aan verduurzaming van de landbouw, dat geld moet effectief worden uitgegeven. Dat vraagt om versterking van de natuur, duurzame landbouw, minder megastallen en meer biologische boeren’, aldus PRO in een persverklaring.

Om de voorstellen daadwerkelijk over de streep te trekken in de Eerste Kamer is er een partij meer nodig dan PRO. Mogelijk wil Van Essen zich daarvoor melden bij ChristenUnie. Landbouwwoordvoerder Pieter Grinwis van die partij is echter uiterst kritiek op de voorstellen.

Totaal onzinnig

De plannen voor zones groter dan 500 meter noemt het Kamerlid ‘echt bizar en totaal onzinnig’. Ook wil het kabinet met grondgebondenheid stappen verder gaan dan Grinwis eigen voorstel. Hij kondigde al een aantal moties aan om het voorgenomen beleid bij te sturen.

Lees hier alle artikelen over het stikstofpakket van het kabinet.

Al snel zal blijken of dit soelaas biedt. In verband met het op vrijdag naderende reces stemt de Kamer donderdag al over de stikstofmoties die woensdag worden ingediend. Daarmee kunnen ze Van Essen met een pakket huiswerk de zomer in sturen.

De start van het debat staat gepland woensdag 1 juli om 13.30 uur. Het plenaire debat is hier live te volgen.