‘Pakket is één geheel; je kunt het niet zomaar uitkleden’

‘De normen werken alleen met ondersteuning, de zonering alleen met extensivering. En vergunningen komen er alleen als we de natuur herstellen. Je kunt het plan niet zomaar gaan uitkleden’, stelt minister Jaimi van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. ‘Als je iets verandert, moet je het ergens anders ‘opplussen’, want we willen allemaal vergunningen en dat mag niet in gevaar komen.’

Daarmee geeft Van Essen indirect aan dat hij de Tweede Kamer weinig ruimte voor aanpassingen wil geven. Toch rekent hij op steun. ‘Ik denk dat de Kamer ook stikstofmoe is. En dat ze de brief met interesse aan het lezen zijn. Zij willen ook van het stikstofslot af’, aldus de minister. Van Essen heeft de afgelopen tijd met onder meer de fracties van JA21, ChristenUnie en Pro gesproken. ‘We gaan zien hoe die partijen de komende dagen reageren. En woensdag in het debat zullen we meer horen.’

‘Het word geen gemakkelijke weg’

De bewindsman geeft in zijn verklaring enkele keren aan dat hij terdege beseft dat er veel wordt gevraagd van de agrarische sector. ‘Dit wordt geen gemakkelijke weg. We vragen veel, maar niet alleen van boeren. Van supermarkt tot veevoerbedrijf: de hele keten is aan zet. We leggen alle voedselpartijen meer verantwoordelijkheden op om de afzet van duurzame producten te vergroten. Zo krijgen boeren een beloning voor hun inspanning. En komen er geen goede afspraken, dan volgen wettelijke maatregelen. Makkelijk wordt dat niet, dat verzwijg ik niet, maar het doel is het waard.’

Lees ook: Kabinet-Jetten wil vergunningen lostrekken met bufferzones en emissienormen

Een van de uitdagingen is de reductieopgave in zones rondom natuurgebieden. In die gebieden moet gemiddeld 20 procent extra emissiereductie plaatsvinden, bovenop de 42 tot 46 procent die al ten doel is gesteld. Verder geeft Van Essen ook aan dat gedwongen opkoop van agrarische bedrijven niet in de plannen voor komt, ook niet als ‘stok achter de deur’. De ‘stok’ is een generieke korting in 2035 als de doelen niet worden gehaald. ‘Maar met het pakket dat we hier neerleggen en deze samenhangende aanpak zijn we ervan overtuigd dat dit niet nodig is.’

Hoger beroep

De minister is ervan overtuigd dat het kabinet met het pakket het hoger beroep in de ‘Greenpeace-zaak’ kan winnen. ‘Wij doen er met dit pakket alles aan om zoveel mogelijk reductie te halen binnen de grenzen van wat maatschappelijk acceptabel is. En we gaan meer vergunningen verlenen. We zijn in hoger beroep gegaan en we zullen daar zien of deze aanpak – die fors is en veel vraagt – de vergunningverlening open krijgt en de natuur herstelt’, vervolgt Van Essen. ‘Daar hebben wij vertrouwen in. Dit pakket wordt doorgerekend door het Planbureau voor de Leefomgeving en wij zijn ervan overtuigd dat dit doet wat nodig is.’

Van Essen heeft veel contact met landbouw- en natuurorganisaties gehad, maar hij heeft ze niet om goedkeuring gevraagd. ‘We hebben bij de start gezegd dat we geen ‘Landbouwakkoord 2.0’ gaan doen en dat ik niet langs ga voor handtekeningen. Het land is klaar met wachten en mensen zijn ‘stikstofmoe’. Na zeven jaar is het aan de politiek om te leveren. We hebben wel regelmatig overleg gehad over belangrijke punten en hoe we de plannen samen vormgeven. Ik ben benieuwd hoe partijen gaan reageren.’