Wetterskip Fryslân wil totaalverbod op PFAS: ‘De kraan moet dicht’

‘De PFAS-kraan moet dicht’, stelt Monique Plantinga, dagelijks bestuurslid van Wetterskip Fryslân. In 2024 en 2025 liet het Friese waterschap metingen uitvoeren. De resultaten zijn volgens Plantinga schrikbarend: in alle Friese wateren komt PFAS voor. Daarnaast is een overschrijding van de bestaande normen te zien. Dat geldt voor grote wateren en poldersloten. Wetterskip Fryslân wil dan ook een totaalverbod op PFAS.

Op sommige plekken zijn de concentraties extreem hoog, constateert het waterschap. Rond de militaire vliegbasis in Leeuwarden is sprake van een van de grootste PFAS-vervuilingen van Nederland. Ook in andere delen van Friesland is het beeld zorgwekkend. In alle onderzochte grotere wateren worden normen overschreden, met een factor tussen 1 en 10. In vrijwel alle poldersloten ligt de concentratie PFOS (een vorm van PFAS) boven de norm, ziet het waterschap.

Onderzoek van provincie Fryslân laat bovendien zien dat PFAS structureel aanwezig is in het grondwater. Overschrijdingen komen al voor in diepere lagen.

Akkerbouwgebieden

Naast het feit dat PFAS bijna altijd wordt gevonden in afvalwater, kijkt het waterschap met een kritisch oog naar de verhoogde concentraties die zijn gemeten in akkerbouwgebieden. Uit de metingen blijkt dat trifluorazijnzuur (TFA) veel voorkomt. De afbraak van PFAS-houdende gewasbeschermingsmiddelen tot TFA is bij het waterschap nadrukkelijk in beeld als een belangrijke oorzaak.

Wetterskip Fryslân pleit samen met andere Nederlandse waterschappen voor aanpak bij de bron: een Europees totaalverbod op PFAS en strengere regels en toezicht.