‘Crisis in geopolitiek en klimaat versterken elkaar en dat merkt de boer’

De oorlogen tegen Oekraïne en Iran verstoorden de mondiale toeleveringsketens; de spanningen tussen China en Amerika verstoren de handel. De energiecrisis maakt produceren duurder. Cyberaanvallen en digitale kwetsbaarheden zijn dagelijks zichtbaar.

Ook moeten we ons aanpassen aan steeds extremere klimaatgebeurtenissen. Europa warmt het snelst op. Wij zitten al ruim boven de 2 graden Celsius, terwijl de stijging wereldwijd tussen de 1,2 en 1,3 graden ligt. Rond de poolcirkel werden in juli 2025 temperaturen van boven de 30 graden gemeten. Spitsbergen warmt drie tot vier keer sneller op dan de rest van Europa.

De geopolitieke strijd die leidt tot oorlogen en handelsconflicten heeft gevolgen voor handelsstromen en mondiale bevoorradingsketens, waardoor aanpassing aan klimaatverandering lastiger en duurder wordt. De agrarische sector zit daarmee in het oog van een storm en is een van de sectoren die het hardst wordt getroffen.

Aanpassing van de sector is een uitdaging. Want deze krijgt gelijktijdig te maken met watercrises, verstoringen van de aanvoerketens, prijsstijgingen van kunstmest en energie, en tekorten aan chips, componenten en onderdelen.

Wat dat laatste betreft moet de agrarische sector zich realiseren dat er toegang blijft tot chips en Chinese industriële toepassingen waarin kritieke grondstoffen zijn verwerkt. Die zijn helaas onderwerp van exportrestricties. Denk niet dat er ooit een rustige periode optreedt. Want klimaatverandering is niet goed te stoppen en de geopolitieke strijd om de wereldorde is nog maar net begonnen.

Mondiaal systeem

Ik ben niet volledig in de dreigingen die ik over u heb uitgestort. Mijn punt is dat deze uitdagingen duidelijk maken dat voedselvoorziening een mondiaal systeem is, en dat klimaatverandering en geopolitiek leiden tot elkaar versterkende crises.

Helaas verhoudt deze uitdaging zich moeilijk tot het lokale denken van politici. Mogelijk dat we snel een oplossing krijgen voor de stikstofcrisis, maar als het resultaat is dat de output van de landbouw drastisch vermindert, dan moet dit ons aan het denken zetten.

Al die crises dwingen ons meer dan tot nu toe te denken in termen van een weerbare landbouw, die crises kan overleven en de wereld kan voeden. Nederland kan daar als hightech landbouwland een belangrijke rol in spelen, maar dan moeten we wel politici hebben die de aard van de uitdagingen begrijpen.