Fosfaatexcretie daalt, maar blijft boven fosfaatplafond

Dat blijkt uit de eerste kwartaalrapportage van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), die minister Jaimi van Essen op woensdag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Het CBS verwacht dat de Nederlandse veestapel in 2026 in totaal 138,6 miljoen kilo fosfaat produceert. Het nationale plafond ligt op 135 miljoen kilo. Daarmee komt de fosfaatproductie naar verwachting 3,6 miljoen kilo, ofwel 2,7 procent, boven de toegestane grens uit.

De stikstofexcretie wordt geraamd op 438 miljoen kilo, terwijl het nationale plafond 440 miljoen kilo bedraagt. Voor melkveehouders is van belang dat het sectorale fosfaatplafond opnieuw wordt overschreden. Het CBS verwacht voor de melkveehouderij een fosfaatexcretie van 73,3 miljoen kilo, tegenover een toegestaan plafond van 71,8 miljoen kilo. Dat betekent een overschrijding van 1,5 miljoen kilo fosfaat.

Stikstofexcretie melkveehouderij

De stikstofexcretie van de melkveehouderij blijft volgens de prognose wel binnen de grens. Het CBS raamt deze op 264,8 miljoen kilo, terwijl het sectorale plafond 267,8 miljoen kilo bedraagt. De stikstofexcretie nam wel licht toe in het eerste kwartaal van 2026.

Het aantal runderen waarmee in de berekeningen wordt gerekend, nam af van 2,49 miljoen eind 2025 naar 2,47 miljoen in het eerste kwartaal van dit jaar. Het aantal melkkoeien daalde met ongeveer 20.000 stuks tot 1,51 miljoen dieren. Ook het aantal stuks jongvee liep iets terug.

Melkproductie

Tegelijkertijd steeg de gemiddelde melkproductie per koe. Waar in het vierde kwartaal van 2025 nog werd uitgegaan van 9.370 kilo melk per koe, ligt dat cijfer in het eerste kwartaal van 2026 op 9.525 kilo.

De varkenshouderij laat volgens de monitor zowel bij fosfaat als stikstof een overschrijding zien. De fosfaatexcretie wordt geraamd op 29,7 miljoen kilo tegenover een plafond van 27,8 miljoen kilo. De stikstofexcretie komt naar verwachting uit op 73,8 miljoen kilo, terwijl het plafond 70,3 miljoen kilo bedraagt.

Pluimveehouderij op koers

Voor de pluimveehouderij verwacht het CBS geen overschrijding van de sectorale plafonds. De fosfaatproductie wordt geraamd op 19,8 miljoen kilo bij een plafond van 20,3 miljoen kilo. De stikstofexcretie blijft met 46,9 miljoen kilo eveneens onder het plafond van 48,4 miljoen kilo.

De cijfers zijn een eerste prognose voor heel 2026 en gebaseerd op de situatie zoals die op 1 april bekend was. Het CBS benadrukt dat de onzekerheid nog relatief groot is, onder meer doordat gegevens over de samenstelling van ruwvoer later beschikbaar komen. Ook zijn de effecten van de beëindigingsregelingen Lbv en Lbv-plus nog nauwelijks zichtbaar in de varkenscijfers.

Lees ook: Nederlandse veehouderijen overschrijden fosfaatplafond ondanks daling

Van Essen schrijft dat het kabinet de uitkomsten zal meenemen bij de verdere uitwerking van het landbouw- en stikstofbeleid. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de afspraken uit het coalitieakkoord over afroming van dierrechten bij overdracht buiten de familie. De minister verwacht de Kamer daar voor de zomer verder over te informeren.