Nederlandse veehouderijen overschrijden fosfaatplafond ondanks daling

Nieuws Politiek Jasper Schel 08 apr 2026 om 11:59uur

De fosfaatexcretie van de Nederlandse veestapel in 2025 overschrijdt naar verwachting het nationale plafond met 4,2 procent. De stikstofexcretie blijft er 1,6 procent onder. Dat blijkt uit de kwartaalcijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Veehouderijen blijven niet onder het fosfaatplafond, blijkt uit cijfers van het CBS.

Vergeleken met de vorige kwartaalrapportage is de verwachte excretie van fosfaat en stikstof afgenomen, door een afname in het aantal varkens en pluimvee. De totale fosfaatexcretie van varkens is gedaald van 36,7 miljoen kilo fosfaat in 2020 tot 29,7 miljoen kilo fosfaat in het laatste kwartaal van 2025.

Naar verwachting daalt het aandeel van de varkenshouderij in de totale fosfaatexcretie van de Nederlandse veehouderij verder, mede door de vele inschrijvingen voor de Lbv en Lbv-plus. Op 12 januari 2026 stonden er bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) 960 verleningsbeschikkingen voor een van deze beëindigingsregelingen geregistreerd. Het gaat om ruim 2 miljoen fosfaatrechten, een kleine 1,2 miljoen varkensrechten en 5,1 miljoen pluimveerechten. Ook zouden er ruim 90.000 vleeskalveren minder gehouden worden.

Als alle veehouders van peildatum 12 januari 2026 daadwerkelijk stoppen, dan daalt de nationale mestproductie met 9,7 miljoen kilo fosfaat en 26,8 miljoen kilo stikstof.

Melkvee blijft achter

De fosfaatexcretie in de melkveehouderij daalt minder hard. In het laatste kwartaal van 2025 werd er 75 miljoen kilo fosfaat geproduceerd door deze sector. Dat is meer dan de helft van de totale fosfaatexcretie in Nederland. Met de verlaging van het fosfaatplafond door het vervallen van de derogatie, staat de Nederlandse veehouderij voor een uitdaging.

De overheid heeft met de melkveesector afgesproken om het gemiddeld ruweiwitgehalte in het melkveevoerrantsoen in 2025 niet hoger te laten zijn dan 160 gram ruw eiwit (RE) per kilo droge stof en 158 gram in 2026. In het vierde kwartaal van 2025 bedroeg het gemiddeld RE-gehalte 158 gram.

Ondanks de extensiverings- en uitkoopregelingen is de fosfaatproductie voorlopig nog niet voldoende gedaald. Gemiddeld genomen is er in 2025 zo'n 4,7 procent meer fosfaat geproduceerd dan wat wettelijk mag. Wel is gedurende het jaar de overschrijding verminderd.

Stikstofplafond

De Nederlandse veehouderijen bleven vorig jaar wel onder het stikstofplafond. De totale productie is in het laatste kwartaal van 2025 met 3,6 procent gedaald ten opzichte van het laatste kwartaal in 2024, met name door de krimp van varkens- en pluimveestapels. De totale stikstofexcretie komt uit op 440 miljoen kilo, exact hetzelfde als het gestelde plafond vanuit de meststoffenregelgeving.

Definitieve cijfers over de mestproductie in 2025 zijn in het najaar van 2026 beschikbaar. Pas dan wordt duidelijk of er ook daadwerkelijk sprake is van een overschrijding van de nationale en sectorale mestproductieplafonds en of de overheid aanvullende maatregelen moet treffen.