Risicogerichte controle vindt vooral overtreding fosfaatproductie melkveehouders

Nieuws Melkvee John Lamers 09 apr 2026 om 12:59uur

Bij een risicogerichte controle door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit op de fosfaatproductie van 52 melkveebedrijven, blijkt dat 33 bedrijven (64 procent) een of twee jaar een hogere fosfaatproductie hadden dan was toegestaan. Bij de risicogerichte controle op dierrechten blijkt dat 13 van de 23 pluimveebedrijven voldoende rechten hebben en dat 55 van de 65 gecontroleerde varkensbedrijven de dierrechten op orde hebben.

Op 33 van de 52 gericht gecontroleerde melkveebedrijven was de fosfaatproductie hoger dan toegestaan.

In 2025 voerde de NVWA een groot aantal risicogerichte controles uit bij boerenbedrijven op het gebied van dier-, fosfaat- en derogatierechten.

Melkveebedrijven hebben fosfaatrechten. Deze rechten geven aan hoeveel fosfaat de bedrijven mogen produceren bij de mestproductie. In 2025 voerde de NVWA bij 52 melkveebedrijven risicogerichte controles uit over de kalenderjaren 2023 en 2024. Bij 33 bedrijven (64 procent) bleek de fosfaatproductie in een of beide jaren hoger dan was toegestaan. De NVWA beboette 31 bedrijven en gaf 2 waarschuwingen.

Bij het gebruik van dierlijke mest moeten landbouwbedrijven rekening houden met de hoeveelheid stikstof en fosfaat. Voor stikstof geldt een wettelijk maximum van 170 kg stikstof uit dierlijke mest per hectare. Voor bedrijven met een derogatievergunning gold een hoger maximum voor stikstof. Voor 2025, het laatste jaar dat Nederland de derogatie-uitzondering kreeg, verleende RVO 14.001 vergunningen aan landbouwbedrijven.

91 procent voldoet aan derogatievoorwaarden

De NVWA moet bij minimaal 5 procent van deze bedrijven controleren of zij aan de voorwaarden van de derogatiebeschikking voldoen. Van de in totaal 728 geïnspecteerde landbouwbedrijven voldeden 654 (91 procent) bedrijven aan alle voorwaarden.

De NVWA gaf boetes aan 20 bedrijven die in de fout gingen en gaf 45 bedrijven een waarschuwing. De meeste fouten werden geconstateerd bij de grondmonsters en onjuiste of onvolledige bemestingsplannen. Daarnaast zag de NVWA dat enkele bedrijven zich niet aan andere wettelijke voorwaarden hielden, zoals gebruiksnormen of Besluit Activiteiten Leefomgeving (BAL).

Naleving dierrechten

Pluimveebedrijven en varkensbedrijven in Nederland hebben dierrechten. Dit betekent dat de bedrijven maar een bepaald aantal dieren mogen houden. Dierrechten zijn er om de mestproductie te begrenzen.

Bij een risicogerichte controle door de NVWA blijkt dat 85 procent van de gecontroleerde varkenshouders de dierrechten goed op orde heeft. © Marcel Berendsen

Afgelopen jaar voerde de NVWA bij 23 pluimveebedrijven en 65 varkensbedrijven risicogerichte controles uit over de kalenderjaren 2023 en 2024. Van de geïnspecteerde pluimveebedrijven hielden 13 bedrijven, dat is 57 procent, zich aan de regels. Bij de geïnspecteerde varkensbedrijven lag de naleving met 85 procent, dat zijn 55 bedrijven een stuk hoger. In totaal ontvingen 13 bedrijven een boete en 7 een waarschuwing.

Controles in 2026

De controles van de NVWA spitsen zich in 2026 in belangrijke mate toe op de doelgroepen intermediairs, melkveehouders, akkerbouwers en varkenshouders.

Vanwege het mestoverschot en de verminderde plaatsingsruimte dit jaar door afschaffing van de derogatie hebben veel bedrijven een uitdaging om de mest af te voeren. De NVWA erkent dit probleem, maar ziet er als toezichthouder wel op toe dat de mestafvoer binnen de geldende mestregels gebeurt en dat de mestverantwoording op correcte wijze plaatsvindt. De verantwoordelijkheid hiervan ligt bij de sector.

De NVWA maakt gebruik van fysieke inspecties bij bedrijven, controles van mesttransporten onderweg en zet ook andere interventies in door gesprekken te voeren met bedrijven die in de knel dreigen te komen met hun mestafvoer.