Afrikaanse varkenspest rukt verder op binnen Europese Unie

Met de hernieuwde vaststelling van AVP in Spanje telt de Europese Unie inmiddels veertien lidstaten waar de ziekte is vastgesteld. Volgens EFSA was 2025 bovendien een recordjaar wat betreft monitoring: meer dan een miljoen monsters van zowel gehouden varkens als wilde zwijnen werden onderzocht. Daarbij blijkt ‘passieve surveillance’ – het melden en testen van zieke of dode dieren – veruit het meest doeltreffend om besmettingen vroegtijdig op te sporen.

In totaal registreerde EFSA vorig jaar 585 uitbraken bij gehouden varkens. Hoewel dat een duidelijke toename is ten opzichte van 2024, blijft het aantal onder het niveau van de jaren 2018 tot en met 2023. Roemenië speelde een dominante rol in de stijging: dit land was verantwoordelijk voor 81 procent van alle uitbraken binnen de EU. Ook Kroatië, Estland en Letland zagen het aantal besmettingen toenemen.

Opvallend is dat 91 procent van de uitbraken plaatsvond op kleinschalige bedrijven met minder dan honderd varkens. Daarnaast werd een uitgesproken seizoenspatroon zichtbaar, met de meeste besmettingen tijdens de zomermaanden.

Recordaantal besmette wilde zwijnen

Bij wilde zwijnen liep het aantal vastgestelde besmettingen op tot 11.036, het hoogste niveau sinds 2021. Polen was hierbij het zwaarst getroffen: bijna een derde van alle besmette zwijnen in Europa werd daar gevonden. In tegenstelling tot de situatie bij gehouden varkens, piekte het aantal besmettingen bij wilde zwijnen juist in de winter, onder meer in Hongarije, Italië en Slowakije.

De terugkeer van AVP in Spanje baarde de Europese varkenssector vorig jaar grote zorgen. In Catalonië werd het virus voor het eerst in 31 jaar weer vastgesteld bij wilde zwijnen.

Volg de laatste ontwikkelingen rond Afrikaanse varkenspest op onze overzichtspagina

Genetische analyses tonen aan dat de virusvariant in Spanje niet overeenkomt met de stammen die elders in Europa circuleren. De herkomst van het virus blijft daarmee onduidelijk. Ook in Duitsland werd een onverklaarbare sprong van het virus naar een nieuw gebied waargenomen.

Lichtpunten door regionale aanpak

Tegelijkertijd signaleert EFSA ook positieve ontwikkelingen. In Tsjechië en in het zuiden van Italië hebben gerichte regionale bestrijdingsmaatregelen effect gehad. Daar is het gelukt om populaties wilde zwijnen virusvrij te houden of de verspreiding beheersbaar te maken.

EFSA roept lidstaten op om ook in 2026 de waakzaamheid hoog te houden. Met name het blijven monitoren van dode dieren in het wild is volgens de autoriteit essentieel om verdere verspreiding van Afrikaanse varkenspest binnen de Europese Unie tegen te gaan.