Nieuwe regels transport vleeskuikens schaden welzijn en economie

De Europese Unie wil alle dierenwelzijnsregels aanpassen, inclusief vanen en transport. De afdeling Diergezondheid en Welzijn van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) heeft hier in 2023 voorstellen voor gedaan.

‘Die voorstellen zijn kennelijk gedaan zonder besef van de gevolgen voor het dierenwelzijn’, stelt Steenberg op basis van haar achtergrond als dierenarts. Daarnaast heeft ze kennis van de pluimveesector als secretaris-generaal van de Association of Poultry Processors and Poultry Trade (AVEC), de Europese vereniging van pluimveeverwerkende bedrijven, inclusief fokkerij- en broederijorganisaties.

De invoering van de huidige voorstellen zou zorgen voor een kostenstijging van minimaal 22 procent. De Europese sector kan dan de concurrentie met andere landen niet meer aan, waardoor pluimveevleesproducenten vanuit derde landen als Brazilië of Oekraïne de markt kunnen overnemen. Met mogelijke nadelen voor het dierenwelzijn als gevolg.

Over de definitieve voorstellen wordt nog steeds onderhandeld. Alleen Zweden, Finland en Luxemburg zijn voor striktere regels. Het grootste deel van de landen is voor flexibiliteit. België, Duitsland, Italië, Nederland, Oostenrijk en Portugal weten het nog niet.

Eurocommissaris Olivér Várhelyi voor Gezondheid en Dierenwelzijn realiseert zich dat er besluiten moeten worden genomen. Dit maakte hij onlangs tijdens een werkbezoek in Nederland duidelijk. De regelgeving zou uiterlijk 2028 moeten ingaan en hij staat ook onder druk van de dierenwelzijnsorganisaties om daarvoor te zorgen.

Meer ruimte nadelig

De voorstellen die in 2023 zijn gedaan, pakken volgens Steenberg allemaal nadelig uit. Daarbij gaat het over de bezetting per krat, krathoogte, verstrekking van voer en water tijdens transport en definitie van de transportduur. Het aantal dieren per krat zou met 33 procent terug moeten. Dat heeft meerdere nadelen.

Ten eerste is de huidige bezettingsgraad noodzakelijk om bij lage omgevingstemperaturen koudestress bij de dieren te voorkomen. Ten tweede neemt het risico op transportletsels volgens Steenberg flink toe.

Omdat er te veel ruimte komt tussen de dieren, kunnen ze tijdens transport gaan schuiven, op elkaar worden gedrukt of omvallen. Dat leidt tot meer poot- of vleugelletsels, bloeduitstortingen en dode dieren, legt de secretaris-generaal van AVEC uit.

Dit risico blijkt ook uit onderzoek dat is gedaan naar de voorgestelde nieuwe normen. Daarin steeg het aantal beschadigde poten en vleugels met 57 procent, het aantal bloeduitstortingen met 98 procent, het aantal afgekeurde karkassen met 38 procent en het aantal dode dieren met 69 procent.

Lees ook: Meer ruimte, meer schade; vraagtekens bij lagere transportdichtheid vleeskuikens

Nog een nadeel is dat de transportkosten flink stijgen, meer transportmiddelen nodig zijn en extra brandstof wordt verbruikt. De nadelen van het voorstel voor de extra hoogte in de kratten komen daar nog eens bovenop.

De extra hoogte zou nodig zijn om te voorkomen dat de kam of de kop van de dieren het plafond raakt. Maar die maatregel zorgt juist voor problemen, geeft Steenberg aan. De dieren kunnen dan op elkaar klimmen en, samen met de extra bewegingsruimte, neemt het risico op verwondingen verder toe.

Alles bij elkaar zorgen de voorstellen van EFSA volgens Steenberg voor een toename van de kosten met minimaal 22 procent.

Hygiëne in gedrang

Het derde voorstel uit 2023 is het verstrekken van voer en water tijdens het transport. Nu is het gebruikelijk om de dieren laten vasten, zodat ze tijdens transport zo min mogelijk mest produceren. Dan bevuilen ze elkaar niet en dat komt de hygiëne en mogelijke verspreiding van ziektekiemen tijdens het slachtproces ten goede.

Door wel voer en water te verstrekken, zou er juist een hygiëneprobleem ontstaan. ‘De voedselveiligheid komt hiermee in het gedrang’, vindt Steenberg.

Lastig is het voorstel om laden en lossen mee te laten tellen bij de transportduur van maximaal 12 uur. Steenberg vreest dat hierdoor het vangen en laden van de dieren met grote haast gaat gebeuren. ‘Dat schaadt zowel het dierenwelzijn als het welzijn van de laadploeg.’

Rusttijd en uitladen

Daarnaast krijgen kuikens bij aankomst op de slachterij een rusttijd voor het uitladen begint. Als rusttijd en uitladen meetellen bij de transporttijd, komt die rusttijd in het gedrang. En ook dat is nadelig voor het welzijn en de slachtkwaliteit, benadrukt Steenberg.

Voor de eendagskuikens zou volgens de huidige voorstellen een transporttijd van maximaal 24 uur gaan gelden. Consequentie is dat veel landen in Afrika of Azië geen eendagskuikens voor de fokkerij meer kunnen ontvangen die grotendeels vanuit Europa komen. Die 24 uur is volgens Steenberg niet nodig. Kuikens hebben een dooierrest als reserve en kunnen 72 uur zonder voer en water.

Een hele kip gaat in totaal 22 procent meer kosten Mochten alle voorstellen zoals die in 2023 zijn gedaan voor het transport van pluimvee doorgaan, dan gaat een hele kip minimaal 22 procent meer kosten. Momenteel is de prijs voor een hele kip 3,25 euro per kilo en dat wordt dan 3,96 euro. De prijzen van de meest gewenste deelstukken zoals de kipfilet zullen daarbij nog meer stijgen. Deze berekening is onder andere gebaseerd op een onderzoek in Duitsland. Voor het transport zullen daar 120 vrachtwagens extra nodig zijn met 160 extra chauffeurs. Er wordt 11,25 miljoen kilometer extra gereden en dat kost 2,8 miljoen liter diesel. Ook de effecten voor Nederland van een lagere bezetting en extra hoogte in de kratten zijn bekeken. De lagere bezettingsgraad vergt 59 procent meer transport en 10 miljoen extra kilometers per jaar. De nadelen van de extra hoogte in de kratten komen daar nog eens bovenop. In Nederland gaat het dan om 99,1 procent meer transport en 16 miljoen kilometers extra per jaar.