'We moeten niet overal nee tegen zeggen'

Naast haar werk bij het NAJK, houdt Laan melkvee in Warder. Samen met haar ouders runt ze een boerderij met zeventig koeien op ongeveer 60 hectare in een veenweidepolder, onderdeel van een Natura 2000-gebied.

Uiteindelijk moeten alle melkveehouders rechtszekerheid hebben

Amber Laan, portefeuillehouder melkveehouderij bij NAJK

Hoe bevalt het bestuursleven?

'Erg goed, ik vind het heel leuk. Het is mooi om in een fanatiek team te werken met andere jonge ondernemers. Er gebeurt veel in de sector, dus het is ook dynamisch werk.'

'Toen ik begon, viel net het kabinet en gingen we richting nieuwe verkiezingen. In de melkveehouderij speelt ook veel, zoals het wegvallen van de derogatie, een groot mestoverschot en schommelingen in de melkprijs.'

Hoe ziet een gemiddelde week eruit voor jou?

'Ik melk 's ochtends de koeien en vaak ook 's avonds. Twee à drie keer per week ben ik op pad voor het NAJK, bijvoorbeeld in Den Haag. Ik ga ook veel langs bij leden en naar bijeenkomsten. Ik haal op wat er speelt en vertel jonge agrariërs wat er in de politiek gebeurt.'

Waar komt jouw passie vandaan?

'Het zit deels in hoe ik ben opgegroeid, een bepaalde manier van leven. Het klinkt misschien cliché, maar het hoort bij wie je bent. Ik vind het vak mooi omdat het zo veelzijdig is. Je bent bezig met diergezondheid, milieu, opbrengsten, boekhouding en strategie. Je moet continu vooruitdenken en keuzes maken.'

'De combinatie van praktijk en belangenbehartiging vind ik waardevol. Op het bedrijf ben je bezig met de praktijk en als bestuurder werk ik meer aan beleid. Dat versterkt elkaar, omdat je op het erf ziet wat wel en niet werkt.'

Heb je het gevoel dat je verschil maakt?

'Een halfjaar is misschien nog te kort om dat te zeggen. Ik denk wel dat ik iemand ben die durft uit te spreken wat ze vindt. Dat is belangrijk, want als je om de hete brij heen blijft draaien, kom je niet vooruit.'

'Ik probeer goed in te schatten wanneer je duidelijk stelling neemt en wanneer je zoekt naar samenwerking. Uiteindelijk gaat het erom dat ik het ledenbelang zo goed mogelijk vertegenwoordig binnen de politieke realiteit.'

Hoe kijk je naar het nieuwe kabinet met een D66-landbouwminister?

'Het is wat het is. We moeten oppassen dat we niet overal nee tegen zeggen, want dan gaan anderen beslissen over ons. Ik hoop op een aanpak die jonge ondernemers helpt. We willen duidelijkheid. Als iets op een plek niet kan, zorg dan dat het ergens anders wel kan. En compenseer boeren die wijken voor het collectieve belang.'

Is het belangrijk dat alle neuzen dezelfde kant op staan in de sector?

'Ja, maar niet ten koste van alles. Als je fundamenteel anders naar bepaalde problemen kijkt, houdt het ergens op. Dan moet je kiezen voor een realistische koers.'
'Ik zie bijvoorbeeld weer meer polarisatie rond stikstof. Dat maakt het lastig, maar wij blijven onze koers volgen, gebaseerd op wat onze leden nodig hebben.'

Waar wil jij je de komende jaren voor hardmaken?

'Meer ruimte voor agrariërs om zelf maatregelen te kiezen, in plaats van alleen normering. En duidelijkheid voor de lange termijn, zodat bedrijven kunnen ontwikkelen. Elke melkveehouder moet rechtszekerheid hebben.'

'Melkveehouders hebben niets aan generieke maatregelen, zoals een korting op fosfaatrechten. Die raken jonge boeren disproportioneel en lossen het probleem niet op. Met de huidige ontwikkelingen zitten we al onder het stikstof- en fosfaatplafond, dus hoeft dit niet aan de orde te zijn.'

Hoe zie je de toekomst van de melkveehouderij?

'Best positief. We zijn goed in wat we doen en kunnen nog beter worden. Jonge boeren zijn gemotiveerd en denken na over veranderingen. Er zullen minder koeien en bedrijven zijn, maar er is veel innovatiekracht.'

Welke thema's spelen het meest?

'Er is een tweedeling: in het noorden vooral mest en hoge afzetprijzen, in het zuiden meer stikstof. Daarnaast komen klimaat en dierenwelzijn eraan, met nieuwe regels die om investeringen vragen.'

'Jonge boeren kijken naar de komende dertig jaar. Ze maken grote financiële keuzes, zoals overname en investeringen. Als beleid verandert, kan dat grote gevolgen hebben. Duidelijkheid voor de lange termijn is cruciaal.'