Kamer verdeeld over stikstofplannen: links wil sneller, rechts is ronduit tegen

Tijdens het debat dinsdagavond over de begroting van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) greep de Tweede Kamer de kans om de degens te kruizen over de landbouwplannen van het nieuwe kabinet. Hoofdthema daarbij was de stikstofaanpak waarvoor de minderheidscoalitie steun hoopt te vergaren.

Voor GroenLinks-PvdA zijn de ambities van het kabinet te laag en bieden ze geen garantie dat Nederland van het stikstofslot gaat. De partij verwacht tempo van landbouwminister Jaimi van Essen. 'Is de minister bereid dwingende maatregelen te nemen?', vraagt Kamerlid Laura Bromet zich af. 'We gaan toch niet tot 2035 wachten tot we weer huizen kunnen bouwen?'

Anne-Marijke Podt van coalitiepartij D66 zegt dat er wel degelijk stevige maatregelen op stapel staan, zowel generiek als in de zonering rond Natura 2000-gebieden. Ze doelt op het introduceren van nieuwe dierrechten in de kalver- en geitenhouderij en het afromen van dierrechten.

Ingrepen Peel en Veluwe

De terugkeer van de gebiedsprocessen kan op sympathie rekenen van GroenLinks-PvdA, maar dat er wordt bezuinigd op agrarisch natuurbeheer niet. Bromet is benieuwd naar wat het kabinet hier precies mee wil bereiken. 'De ingrepen rond de Veluwe en de Peel gaan veel betekenen voor de samenleving daar, vergelijkbaar met het sluiten van de mijnen. Daarvoor is structuurbeleid nodig. Wat gaat het Rijk daaraan doen?'

ChristenUnie (CU) en Partij voor de Dieren vragen zich ook af of de kabinetsplannen Nederland wel van het slot gaan halen. 'Er is veel gebaseerd op hoop', stelt Pieter Grinwis (CU). Hij betwijfelt of nieuwe vergunningen met dit kabinet wel standhouden bij de rechter.

Bij de ministeriële taskforce die het kabinet heeft ingericht om Van Essen te ondersteunen, herkent Bromet de Ministeriële Commissie Economie en Natuurherstel (MCEN) van het kabinet-Schoof. Ze hoopt niet dat alle gesprekken met de maatschappelijke en landbouworganisaties opnieuw worden gedaan. 'Alles is al honderd keer verteld en opgeschreven. Die organisaties zullen er gek van worden.'

Vol op innovatie

Op de rechterflank is de kritiek op de kabinetsplannen niet minder. 'Het tempo ligt vast en de route ligt vast. Doelsturing lijkt de heilige graal, maar hoe kunt u zeggen dat boeren zelf het stuur in handen hebben? Ik zie een hoop beren op de weg', zegt JA21-Kamerlid Maarten Goudzwaard. Hij vindt dat het kabinet vol moet inzetten op innovatie. 'Als we denken dat we ons hieruit kunnen innoveren, zijn we echt in de aap gelogeerd', reageerde Podt.

Het nieuwe kabinet wil de kritische depositiewaarde (KDW) vervangen door een rekenkundige ondergrens, indien juridisch geborgd. Dit idee leefde ook al in het vorige kabinet, maar werd door vermeende tegenwerking van VVD niet verder gebracht.

Dat dezelfde partij het vervangen van de KDW met CDA en D66 opnieuw op de agenda zet, kwam VVD-Kamerlid Renate den Hollander op kritiek van Caroline van der Plas te staan. 'In de elf maanden dat we samen in een kabinet zaten ondervonden we weerstand van de VVD. Dat er niks gebeurde kwam niet door voormalig landbouwminister Femke Wiersma.'

Empirisch onderzoek

Lidewij de Vos (Forum voor Democratie) ziet als tegenstander van het stikstofbeleid ook geen heil in de invoering van een rekenkundige ondergrens. Ze pleit voor 'empirisch onderzoek' naar de daadwerkelijke staat van de natuur. Dat wordt ook in het buitenland zo gedaan, bepleit ze.

André Flach (SGP) vindt dat het kabinet zich moet richten op het herstel van de natuur en minder de focus moet leggen op stikstof. 'Waarom honderden miljoenen uittrekken voor stikstofreductie als verdroging van de natuur ook een grote factor is?'

PVV-Kamerlid Chris Jansen stelt dat het 'ronduit triest' is dat de VVD kiest voor dwang. Hij heeft ook weinig vertrouwen in doelsturing. 'Dat wordt de nekslag voor de sector. Zelfs als een ondernemer alles heeft gedaan wat mogelijk is met de meest geavanceerde technieken om zijn uitstoot te beperken, dan nog is hij er niet zeker van dat het voldoende is.'

De grootste kans voor minister Van Essen om zijn stikstofbeleid over de streep te trekken ligt op de linkerflank. Voor de zomer komt de bewindsman met de eerste voorstellen voor generieke en gebiedsgerichte maatregelen. Om GroenLinks-PvdA voor zich te winnen, kan hij de voorstellen van Kamerlid Bromet steunen. Zij heeft een reeks amendementen ingediend die de groei van de biologische landbouw in onder meer de bufferzones rond Natura 2000-gebieden moet aanjagen.

De tweede termijn van het debat over de landbouwbegroting is volgende week donderdag. Minister Van Essen en staatssecretaris Silvio Erkens van LVVN gaan dan in op de vragen van de Tweede Kamer. Het ongebruikelijke uitstel van de tweede termijn is een gevolg van een ingelast debat deze week over de oorlog in Iran.