Nauwelijks vooruitgang terugdringen industriële stoffen in oppervlaktewater

Nieuws Politiek Tim Everloo 04 maa 2026 om 14:36uur

De Algemene Rekenkamer concludeert dat er de afgelopen jaren nauwelijks vooruitgang is geboekt bij het terugdringen van vijftien zeer schadelijke, typisch industriegerelateerde stoffen in het oppervlaktewater. Dat blijkt uit het woensdag gepubliceerde rapport 'Focus op industriële lozingen'. Het gaat hierbij onder meer om polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's), zware metalen zoals lood en kwik en dioxines.

De Algemene Rekenkamer stelt dat er nauwelijks vooruitgang is op het gebied van waterkwaliteit, zo blijkt uit een rapport over industriële lozingen.

De stoffen maken deel uit van de 122 schadelijke stoffen die volgens de Kaderrichtlijn Water (KRW) uiterlijk in 2027 aan de norm moeten voldoen. Uit data op 61 rijksmeetpunten blijkt dat bij vrijwel alle locaties minstens één stof de norm overschrijdt. Vanwege de huidig 'one-out, all-out-methode' lijkt het onwaarschijnlijk dat alle wateren in Nederland volgend jaar aan de KRW-eisen voldoen. Volgens het rapport is in de periode 2012-2024 van de meeste stoffen sprake van stilstand, bij enkele van verslechtering en slechts bij 1 van duidelijke verbetering.

Het onderzoek richtte zich op 183 grote industriële installaties (IPPC-bedrijven) die onder de Europese richtlijn industriële emissies vallen. 'Uit de 45 prioritaire KRW-stoffen hebben we een selectie gemaakt van 15 stoffen die onder andere worden geloosd door industriële bedrijven. De aanwezigheid van de andere 30 stoffen is waarschijnlijk sterker te wijten aan andere factoren, zoals de landbouw of verkeer', staat in het rapport. Hexachloorcyclohexaan werd van de industriële lijst gehaald, omdat dit insecticide primair vanuit de landbouw in het water terechtkomt.

De maatschappelijke en economische gevolgen zijn aanzienlijk, stelt vicepresident Barbara Joziasse van de Algemene Rekenkamer. Volgens een schatting uit 2025 kost industriële watervervuiling Nederland minstens 7 miljard euro per jaar. Joziasse: 'Als Nederland in 2027 niet aan de Europese normen voldoet waar we ons in 2000 aan hebben gecommitteerd, bestaat het risico op boetes van de Europese Commissie of kortingen op Europese subsidies.'

Data ontbreken

Een belangrijk knelpunt is het gebrekkige overzicht van data op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Rijkswaterstaat (RWS) voert dit namens de minister van Infrastructuur en Waterstaat uit. 'In dit onderzoek zien we dat de minister weinig zicht heeft op wat door welke bedrijven wordt geloosd. RWS beschikt niet over een centraal datasysteem waarin de bedrijven, vergunningen, de hoeveelheid stoffen die bedrijven mogen lozen en de feitelijke lozingen zijn samengebracht', stelt de Algemene Rekenkamer.

RWS werkt aan een actualisatieslag van vergunningen. Voor IPPC-bedrijven moet deze in 2027 zijn afgerond. Voor andere bedrijven loopt deze tot 2033. In 2025 stelde de Algemene Rekenkamer vast dat bij 44 procent van de vergunningen de laatste herzieningsdatum onbekend is. Bij minimaal 8 procent dateert de laatste herzieningsdatum van meer dan acht jaar geleden. De overige 48 procent voldoet aan de norm van vier tot acht jaar.

De Unie van Waterschappen pleitte in september 2025 voor meer visie en integraal beleid op waterkwaliteit. De koepel vraagt om meer aandacht voor landbouwemissies, PFAS en Amerikaanse rivierkreeften. Samen met LTO Nederland waarschuwde de Unie van Waterschappen dat zonder passend beleid een nieuwe stikstofachtige crisis met rechtszaken en handhavingsverzoeken dreigt. Volgens Martine Tieleman, beleidsadviseur waterkwaliteit van de Unie van Waterschappen, vraagt de KRW om een systeemverandering die tijd, geld en bestuurlijke daadkracht vergt.